MCQ Questions Archives - Page 31 of 188

सन्धिः MCQ Questions with Answers Class 10 Sanskrit

Students who are searching for NCERT MCQ Questions for Class 10 Sanskrit Grammar सन्धिः with Answers Pdf free download can refer to this page thoroughly. Because here we have compiled a list of MCQ Questions for Class 10 Sanskrit with Answers. So, Plan your Exam Preparation accordingly with the सन्धिः Class 10 MCQs Questions with Answers PDF. Also, you can practice and test your subject knowledge by solving these सन्धिः objective questions.

MCQ Questions for Class 10 Sanskrit Grammar सन्धिः with Answers

स्थूलपदेषु सन्धिच्छेदम् दत्तेभ्यः विकल्पेभ्यः शुद्ध चित्त्वा उत्तरपुस्तिकायां लिखत। (स्थूल पदों में सन्धिच्छेदयुक्त पद को दिए गए विकल्पों में से शुद्ध चुनकर उत्तर-पुस्तिका में लिखिए।)
Separate bold words and choose the appropriate answer from the options given below and write the answer in the answer sheet.

Question 1.
हरिश्चलति विद्यालयं प्रति।
(क) हरिश् + चलति
(ख) हरिस् + चलति
(ग) हरिः + चलति
(घ) हरिर् + चलति।

Answer

Answer: (ग) हरिः + चलति

Question 2.
पश्य पश्य तत् रमणीयं भवनम्।
(क) भव + अनम्
(ख) भौ + अनम्
(ग) भू + अनम्
(घ) भो + अनम्।

Answer

Answer: (घ) भो + अनम्।

Question 3.
विशालौ पर्वताविव।
(क) पर्वतौ + इव
(ख) पर्वतो + इव
(ग) पर्वताः + विव
(घ) पर्वत + आविव।

Answer

Answer: (क) पर्वतौ + इव

Question 4.
कपिः इतस्ततः भ्रमतः।
(क) इत + ततः
(ख) इतस् + ततः
(ग) इतः + ततः
(घ) इतर् + ततः।

Answer

Answer: (ग) इतः + ततः

Question 5.
स विशालं भवनम् दृष्ट्वा विस्मितः अभवत्।
(क) सा + विशालं
(ख) सः + विशालं
(ग) साः + विशालं
(घ) स + विशालं।

Answer

Answer: (ख) सः + विशालं

Question 6.
राज्ञः स्वेषु गात्रेष्वपि निरासक्तिं विज्ञाय ब्रह्माण्डं व्याकुलम् अभवत्।
(क) गात्रे + ष्वपि
(ख) गात्रेष् + वपि
(ग) गात्रेः + वपि
(घ) गात्रेषु + अपि।

Answer

Answer: (घ) गात्रेषु + अपि।

Question 7.
कः स्यात् पापतरस्ततः?
(क) पापतरः + ततः
(ख) पापतर + ततः
(ग) पापतरस् + ततः
(घ) पापतरच् + ततः।

Answer

Answer: (क) पापतरः + ततः

Question 8.
अहं देवेन्द्रस्त्वत्समीपम् उपागतः अस्मि।
(क) देवेन्द्रः + त्वत्समीपम्
(ग) देवेन्द्रत् + त्वत्समीपम्
(ख) देवेन्द्र + त्वत्समीपम्
(घ) देवन्द्रां + त्वत्समीपम्।

Answer

Answer: (क) देवेन्द्रः + त्वत्समीपम्

Question 9.
त्वम् इन्द्रियाण्यादौ नियम्य एनं प्रजहि।
(क) एनम् + प्रजहि
(ख) एनन् + प्रजहि
(ग) एनत् + प्रजहि
(घ) एनद् + प्रजहि।

Answer

Answer: (क) एनम् + प्रजहि

Question 10.
कामात् क्रोधोऽभिजायते।
(क) क्रोधो + भिजायते
(ख) क्रोधो + अभिजायते
(ग) क्रोधः + भिजायते
(घ) क्रोधोर् + अभिजायते।

Answer

Answer: (ख) क्रोधो + अभिजायते

Question 11.
अनिच्छन् अपि वार्ष्णेय ! बलादिव नियोजितः।
(क) बला + दिव
(ख) बल + आदिव
(ग) बलात् + इव
(घ) बलात् + दिव।

Answer

Answer: (ग) बलात् + इव

Question 12.
सर्वथा जागरूकोऽहं छात्राणां कृते आदर्शः।
(क) जागरूको + अहं
(ख) जागरूको + हं
(ग) जागरूक : + हं
(घ) जागरू + कोऽहं।

Answer

Answer: (ख) जागरूको + हं

Question 13.
सः चेन्निरर्थकं नीतः।
(क) चेन् + निरर्थकं
(ख) चेत् + निरार्थाकं
(ग) चेत् + निरर्थकं
(घ) चे + निरर्थकं।

Answer

Answer: (ग) चेत् + निरर्थकं

Question 14.
मम जनकस्तु प्रतिदिनम् अस्य पाठं करोति।।
(क) जनकः + तु
(ख) जनक : + अस्तु
(ग) जनक + अस्तु
(घ) जनकस् + तु।

Answer

Answer: (क) जनकः + तु

Question 15.
परुषां वाचं योऽभ्युदीरयेत्।
(क) यः + अभि + उदीरयेत्
(ख) यः + अभी + उदीरयेत्
(ग) यः + अभ्यु + दीरयेत्
(घ) यो + अभी + ऊदीरयेत्।

Answer

Answer: (क) यः + अभि + उदीरयेत्

Question 16.
पाण्डवास्त्वं च राष्ट्रं च सदा संरक्ष्यमेव हि।
(क) पाण्डवाः + त्वं
(ख) पाण्डवास् + त्वं
(ग) पाण्डवास् + वं
(घ) पाण्डवाः + स्त्वं।

Answer

Answer: (क) पाण्डवाः + त्वं

Question 17.
सकलं जगद् ध्वस्तं भविष्यति।
(क) सकलम् + जगद्
(ख) सकलन् + जगद्
(ग) सकलङ् + जगद्
(घ) सकलञ् + जगद्।

Answer

Answer: (क) सकलम् + जगद्

Question 18.
त्वमिन्द्रियाण्यादौ नियम्य।
(क) इन्द्रियाणी + आदौ
(ख) इन्द्रियाणि + आदौ
(ग) इन्द्रियाणी + यादौ
(घ) इन्द्रियाण्य + आदौ।

Answer

Answer: (ख) इन्द्रियाणि + आदौ

Question 19.
त्वम् तथैव कार्यं कुरु।
(क) तथ + एव
(ख) तथा+एव
(ग) तथा+ऐव
(घ) तथा + वैव।

Answer

Answer: (ख) तथा+एव

Question 20.
अहङ्कारः न करणीयः।
(क) अहक् + कारः
(ख) अहङ् + कारः
(ग) अहम् कारः
(घ) अहन् + कारः।

Answer

Answer: (ग) अहम् कारः

Question 21.
स्वच्छन्दं वातावरणं सर्वेभ्यः एव रोचते।
(क) स्व + छन्दं
(ख) स्वत् + छन्दं
(ग) स्वः + छन्दं
(घ) स्वद् + छन्द।

Answer

Answer: (क) स्व + छन्दं

Question 22.
पश्य एतच्चित्रम्।
(क) एतत् + चित्रम्
(ख) एतच् + चित्रम्
(ग) एतद् + चित्रम्
(घ) एतन् + चित्रम्।

Answer

Answer: (क) एतत् + चित्रम्

Question 23.
नाहं स्वर्ग कामये।
(क) न + आहं
(ख) न + अहं
(ग) ना + हं
(घ) ना + आहे।

Answer

Answer: (ख) न + अहं

Question 24.
प्रच्छन्नम् कृतं पापम् इव भवति।।
(क) प्र + शन्नम्
(ख) प्र + च्छन्नम्
(ग) प्र + छन्नम्
(घ) प्रद् + छन्नम्।

Answer

Answer: (ग) प्र + छन्नम्

Question 25.
मुनीन्द्राः वने वसन्ति।
(क) मुनि + ईन्द्राः
(ख) मुनी + इन्द्राः
(ग) मुनि + इन्द्रः
(घ) मुनि + इन्द्राः।

Answer

Answer: (घ) मुनि + इन्द्राः।

Question 26.
अहो सत्त्वहितैषिता!
(क) सत्त्वहित + एषिता
(ख) सत्त्वहित + ऐषिता
(ग) सत्त्वहित + इषिता
(घ) सत्त्वहित + ईषिता।

Answer

Answer: (क) सत्त्वहित + एषिता

Question 27.
वाक्पटुधैर्यवान् मन्त्री परैर्न परिभूयते।
(क) परैर् + न
(ख) परैः + न
(ग) परैस् + न
(घ) परैश् + न।

Answer

Answer: (ख) परैः + न

Question 28.
अहं तस्य निग्रहं वायोरिव सुदुष्करं मन्ये।
(क) वायोः + इव
(ख) वायोर् + इव
(ग) वायोस् + इव
(घ) वायो + रिव।

Answer

Answer: (क) वायोः + इव

Question 29.
गुरूपदेशेन इव मम चक्षुषी समुन्मीलिते।
(क) गुरु + उपदेशेन
(ख) गुरु + ऊपदेशेन
(ग) गुरु + ओपदेशेन
(घ) गुरु + पदेशेन।

Answer

Answer: (क) गुरु + उपदेशेन

Question 30.
तच्छ्रुत्वा तेषु एक: बालकः उवाच-अयि भोः।
(क) तच् + छुत्वा
(ख) तत् + श्रुत्वा
(ग) तद् + श्रुत्वा
(घ) तम् + श्रुत्वा।

Answer

Answer: (ख) तत् + श्रुत्वा

Question 31.
सुप्तोत्थितः प्रछन्नभाग्यः अवदत्।
(क) सुप्त + ओत्थितः
(ख) सुप्तो + त्थिताः
(ग) सुप्त + उत्थितः
(घ) सुप्ता + उत्थिताः।

Answer

Answer: (ग) सुप्त + उत्थितः

Question 32.
पापिनाम् च सदैव दुःखं भवति।
(क) सद् + ऐव
(ख) सदा + एव
(ग) सत् + एव
(घ) सत् + ऐव।

Answer

Answer: (ख) सदा + एव

Question 33.
सर्वदा सर्वदाऽस्माकं सन्निधिं सन्निधिं क्रियात्।
(क) सर्वदा + स्माकं
(ख) सर्वद + आस्माकं
(ग) सर्वदा + अस्माकं
(घ) सर्वत् + आस्माकं।

Answer

Answer: (ग) सर्वदा + अस्माकं

Question 34.
यथोचितं क्रियताम् इति नृपः अवदत्।
(क) यथा + ओचितम्
(ख) यथ + ओचितम्
(ग) यथा + औचितम्
(घ) यथा + उचितम्।

Answer

Answer: (घ) यथा + उचितम्।

स्थूलपदेषु सन्धियुक्तपदं दत्तेभ्यः विकल्पेभ्यः शुद्धं चित्त्वा उत्तरपुस्तिकायां लिखत। (स्थूल पदों में सन्धियुक्त पद को दिए गए विकल्पों में से शुद्ध चुनकर उत्तर-पुस्तिका में लिखिए।)
Join bold words and choose the appropriate answer from the options given below and write the answer in the answer sheet.

Question 1.
हे प्रभो! मह्यं सत् + मतिं देहि।
(क) सम्मति
(ख) सन्मति
(ग) सद्मतिं
(घ) सण्मति।

Answer

Answer: (क) सम्मति

Question 2.
आगच्छतु + अत्र मोहन!
(क) आगच्छत्वत्र
(ख) आगच्छत्वात्र
(ग) आगच्छतुऽत्र
(घ) आगच्छतु अत्र।

Answer

Answer: (क) आगच्छत्वत्र

Question 3.
रामः + च लक्ष्मणश्च वनं गतौ।
(क) रामस्च
(ख) रामश्च
(ग) रामः च
(घ) रामञ्च।

Answer

Answer: (ख) रामश्च

Question 4.
उभौ + एव तत्र आगमिष्यतः।
(क) उभावैव
(ख) उभौवेव
(ग) उभावेव
(घ) उभौवैव।

Answer

Answer: (ग) उभावेव

Question 5.
सन्तोषः एव सत् + निधानम्।
(क) सन्निधानम्
(ख) सनिधानम्
(ग) सनिधानम्
(घ) सत्निधानम्।

Answer

Answer: (क) सन्निधानम्

Question 6.
आश्रमे उभौ + अपि अतिथी तिष्ठतः।
(क) उभवपि
(ख) उभवापि
(ग) उभावपि
(घ) उभौअपि।

Answer

Answer: (ग) उभावपि

Question 7:
वने मृगाः + चरन्ति।
(क) मृगास्चरन्ति
(ख) मृगाश्चरन्ति
(ग) मृगाश्चरन्ति
(घ) मृगा:चरन्ति।

Answer

Answer: (ग) मृगाश्चरन्ति

Question 8.
त्वं नर्तनात् + अन्यत् किं जानासि?
(क) नर्तनातन्यत्
(ख) नर्तनादन्यत्
(ग) नर्तनादोन्यत्
(घ) नर्तनदन्यत्।

Answer

Answer: (ख) नर्तनादन्यत्

Question 9.
का नु हानिः + ततः अधिका।
(क) हानिर्ततः
(ख) हानिश्ततः
(ग) हानिः ततः
(घ) हानिस्ततः।

Answer

Answer: (घ) हानिस्ततः।

Question 10.
यः इच्छति + आत्मनः श्रेयः।
(क) इच्छत्यत्मनः
(ख) इच्छत्यात्मनः
(ग) इच्छतिआत्मनः
(घ) इच्छत्यात्मानः।

Answer

Answer: (ख) इच्छत्यात्मनः

Question 11.
सतां सम् + गः करणीयः।।
(क) सञ्गः
(ख) संगः
(ग) सम्गः
(घ) सङ्गः।

Answer

Answer: (घ) सङ्गः।

Question 12.
यद्यपि सः पाठं पठति तथा + अपि स्मरणं न भवति।
(क) तथपि
(ख) तथाऽपि
(ग) तथापि
(घ) तथाअपि।

Answer

Answer: (ग) तथापि

Question 13.
हित + उपदेशः नारायणपण्डितस्य कृतिः।
(क) हितोपदेशः
(ख) हितापदेशः
(ग) हितपोदेशः
(घ) हितुपदेशः।

Answer

Answer: (क) हितोपदेशः

Question 14.
पर्वतीयं वातावरणं स्व + छं भवति।।
(क) स्वछं
(ख) स्वछं
(ग) स्वच्छ
(घ) स्वञ्छ।

Answer

Answer: (ग) स्वच्छ

Question 15.
याचक: अभि + इच्छितानि वस्तूनि प्राप्य सन्तुष्टः अभवत्।
(क) अभीच्छतानि
(ख) अभीच्छितानि
(ग) अभिच्छतानि
(घ) अभिच्छितानि।

Answer

Answer: (ख) अभीच्छितानि

Question 16.
सा एव कीर्तिं धनम् + च प्राप्नोति।
(क) धनश्च
(ख) धनर्च।
(ग) धनष्च
(घ) धनञ्च।

Answer

Answer: (घ) धनञ्च।

Question 17.
मेघः + गर्जति इतस्ततः।
(क) मेघगर्जति
(ख) मेघो गर्जति
(ग) मेघगर्जति
(घ) मेघ गर्जति।

Answer

Answer: (ख) मेघो गर्जति

Question 18.
अनिच्छन् + अपि अयं पुरुषः पापम् चरति।
(क) अनिच्छनापि
(ख) अनिच्छन्नापि
(ग) अनिच्छानपि
(घ) अनिच्छन्नपि।

Answer

Answer: (घ) अनिच्छन्नपि।

Question 19.
तस्मिन् + एव काले सः स्वपत्नीम् उवाच।
(क) तस्मिन्नेव
(ख) तास्मिननेव
(ग) तस्मिश्नेव
(घ) तस्मिश्चेव।

Answer

Answer: (क) तस्मिन्नेव

Question 20.
तत् + श्रुत्वा यूथपतिः सगद्गदम् उक्तवान्।
(क) तत्श्रुत्वा
(ख) तश्रुत्वा
(ग) तच्छुत्वा
(घ) तद्छ्रुत्वा।

Answer

Answer: (ग) तच्छुत्वा

Question 21.
माम् अयं शोकः अग्निः + इव दहति।
(क) अग्निरिव
(ख) अग्निः इव
(ग) अग्निव
(घ) अग्नीव।

Answer

Answer: (क) अग्निरिव

Question 22.
अभि + इष्टानि वस्तूनि प्राप्य सन्तुष्टः अभवत्।
(क) अभीष्टानि
(ख) अभिष्टानि
(ग) अभ्यिष्टानि
(घ) अभ्युष्टानि।

Answer

Answer: (क) अभीष्टानि

स्थूलपदानि/रेखाकितानां पदानां सन्धिः विच्छेदः वा कृत्वा लिख्येताम्

(1)

1. प्रकृतिरेव शरणम्।
2. शुचि-पर्यावरणम्।
3. चलदनिशं कालायसचक्रम्।
4. तनुः पेषयद् भ्रमति सदा वक्रम्।
5. दुर्दान्तैर्दशनैरमुना स्यान्नैव जनग्रसनम्।
6. कज्जलमलिनं धूम मुञ्चति।
7. यानानां पङ्क्तयो ह्यनन्ताः कठिनं संसरणम्।
8. नहि निर्मलं जलम्।
9. करणीयं बहिरन्तर्जगति।
10. कञ्चित् कालं नय माम् अस्मान्नगराद् बहुदूरम्।
11. प्रपश्यामि ग्रामान्ते निर्झर-नदी-पयः पूरम्।
12. मे स्यात् सञ्चरणम्।
13. कुसुमावलिः समीरचालिता स्यान्मे वरणीया।
14. चाकचिक्यजालं नो कुर्याज्जीवितरसहरणम्।
15. निसर्गे स्यान्न समाविष्टा।

Answer

Answer:
1. प्रकृतिः + एव।
2. परि + आवरणम्।
3. चलत् + अनिशं।
4. प्रेषयत् + भ्रमति।
5. दुर्दान्तैः + दशनैः + अमुना, स्यात् + न + एव।
6. धूमम् + मुञ्चति।
7. पम् + क्तयः, हि + अनन्ताः ।
8. निर्मलम् + जलम्।
9. बहिः + अन्तः + जगति।
10. कम् + चित्, अस्मात् + नगरात्।
11. ग्राम + अन्ते।
12. सम् + चरणम्।
13. कुसुम + अवलिः, स्यात् + मे।
14. कुर्यात् + जीवितरसहरणम्।
15. स्यात् + न।

(2)

1. अस्ति देउलाख्यो ग्रामः।
2. तस्य भार्या पुत्रद्वयोपेता पितृर्गृह प्रति चलिता।
3. कथमेकैकशो व्याघ्रभक्षणाय कलहं कुरुथः?
4. अयमेकस्तावद्विभज्य भुज्यताम्।
5. पश्चाद् अन्यो द्वितीयः कश्चिलक्ष्यते।
6. व्याघ्रमारी काचिदियमिति मत्वा व्याघ्रो भयाकुलचित्तौ नष्टः।
7. अन्योऽपि बुद्धिमाँल्लोके मुच्यते महतो भयात्।
8. भयाकुलं व्याघ्रं दृष्ट्वा कश्चित् धूर्तः शृगालः हसन्नाह।
9. यतो व्याघ्रमारीति या शास्त्रे श्रूयते।
10. तयाहं हन्तुमारब्धः।
11. त्वया महत्कौतुकम् आवेदितं यन्मानुषादपि बिभोषि?
12. प्रत्यक्षमेव मया. सात्मपुत्रावेकैकशो मामत्तुं दृष्टा।
13. तदा वेलाप्यवेला स्यात्।
14. शृगालेन सहितं पुनरायान्तं व्याघ्रं दृष्ट्वा सा चिन्तितवती।
15. सा जम्बुकमाक्षिपन्त्यगुल्या तर्जयन्त्युवाच।
16. विश्वास्याद्यैकमानीय कथं यासि वदाधुना।
17. इत्युक्त्वा धाविता तूर्णं व्याघ्रमारी भयङ्करा।
18. व्याघ्रोऽपि सहसा नष्ट गलबद्ध शृगालकः।
19. बुद्धिर्बलवती तन्वि सर्वकार्येषु सर्वदा।

Answer

Answer:
1. देउल + आख्यः।
2. पुत्रद्वय + उपेता, पितुः + गृहम्।
3. कथम् + एक + एकशः।
4. अयम् + एकः + तावत् + विभज्य।
5. अन्यः + द्वितीयः, कः + चित् + लक्ष्यते।
6. काचित् + इयम् + इत, व्याघ्रः + भयाकुलचितः
7. अन्यः + अपि, बुद्धिमान् + लोके, महतः + भयात्।
8. भय + आकुलम्, कः + चित्।
9. व्याघ्रमारी + इति।
10. तया + अहम्।
11. यत् + मानुषात् + अपि।
12. सात्मपुत्रौ + एक + एकशः।
13. वेला + अपि + अवेला।
14. पुनः + आयान्तम्।।
15. जम्बुकम्+अक्षिपन्ती+अगुल्या, तर्जयन्ती+उवाच।
16. विश्वास्य + अद्य + एकम् + आनीय, वद + अधुना।
17. इति + उक्त्वा, भयम् + करा।
18. व्याघ्रः + अपि।
19. बुद्धिः + बलवती।

(3)

1. शरीरायासजननं कर्म व्यायामसंज्ञितम्।
2. शरीरोपचयः कान्तिर्गात्राणां सुविभक्तता।
3. दीप्ताग्नित्वमनालस्यं स्थिरत्वं लाघवं मृजा।
4. श्रमक्लमपिपासोष्ण-शीतादीनां सहिष्णुता।
5. आरोग्यं चापि परमं व्यायामादुपजायते।
6. न चास्ति सदृशं तेन किञ्चित्स्थौल्यापकर्षणम्।
7. मर्त्यमर्दयन्त्यरयो बलात्।
8. न चैनं सहसाक्रम्य जरा समाधिरोहति।
9. व्यायामस्विन्नगात्रस्य पद्भ्यामुवर्तितस्य च।।
10. व्याधयो नोपसर्पन्ति वैनतेयमिवोरगाः।
11. वयोरूपगुणैहीनमपि कुर्यात् सुदर्शनम्।।
12. व्यायामं कुर्वतो नित्यं विरुद्धमपि भोजनम्।
13. सर्वेष्वृतुष्वहरहः पुम्भिरात्महिषिभिः।
14. बलस्यार्धेन कर्त्तव्यो व्यायामो हन्त्यतोऽन्यथा।
15. हृदिस्थानस्थितो वायुर्यदा वक्त्रं प्रपद्यते।
16. व्यायाम कुर्वतो जन्तोस्तबलार्धस्य लक्षणम्।
17. वयोबलशरीराणि देशकालाशनानि च।

Answer

Answer:
1. शरीराय + असजननम्।
2. शरीर + उपचयः, कान्तिः + गात्राणाम्।
3. दीप्त + अग्नित्वम् + अनालस्यम्।
4. पिपासा + उष्ण, शीत + अदीनाम्।
5. च + अपि, व्यायामात् + उपजायते।
6. च + अस्ति, किञ्चित् + स्थौल्य + अपकर्षणम्।
7. मर्त्यमर्दयन्ति + अरयः।
8. च + एनम्, सहसा + आक्रम्य।
9. व्यायामस्वित् + नगात्रस्य।
10. व्याधयः + न + उपसर्पन्ति, वैनतेयम् + इव + उरगाः।
11. वयः + रूपगुणैः + हीनम् + अपि।
12. व्यायामम् + कुर्वतः + नित्यम्।
13. सर्वेषु + ऋतुषु + अहः अहः, पुम्भिः+आत्महिषिभिः।
14. बलस्य + अर्धेन, कर्त्तव्यः + व्यायामः, हन्यतः + अन्यथा।
15. हृदिस्थान + आस्थितः, वायुः + यदा।
16. जन्तोः + तत् + बल + अर्धस्य।
17. वयः + बलशरीराणि, देशकाल + अशनानि।

(4)

1. युष्मदर्शनात् कुशलमिव।
2. आसनार्धमुपवेशयति।
3. राजासनं खल्वेतत्।
4. तस्मादक-व्यवहितमध्यास्यतां सिंहासनम्।
5. भवति शिशुजनो वयोऽनुरोधात्।
6. गुणमहतामपि लालनीय एव।
7. पशुपति-मस्तक-केतकच्छदत्वम्।
8. भवतोर्वंशस्य कर्ता को वा?
9. कथमस्मत् समानाभिजनौ संवृत्तौ?
10. किं द्वपोरप्येकमेव प्रतिवचनम्?
11. भ्रातरावावां सोदयौँ।
12. वयसस्तु न किञ्चिदन्तरम्।
13. लव इत्यात्मानं श्रावयामि।
14. अहो! उदात्तरम्यः समुदाचारः।
15. किं नामधेयो भवतोर्गुरुः?
16. उपनयनोपदेशेन सम्बन्धेन।
17. न हि जानाम्यस्य नामधेयम्।
18. न कश्चिदस्मिन् तपोवने तस्य नाम व्यवहरति।
19. जनाक्यहं तस्य नामधेयम्।
20. निरनुक्रोशो-नाम।
21. यद्यावयोर्बालभावजनितं किञ्चिदविनयं पश्यति।।
23. एतयोर्जननी तेनावमानिता निर्वासिता।
24. धिङ् मामेवं भूतम्।
25. स्वापत्यमेवं मन्युगभैरक्षरैर्निर्भर्त्सयति।
26. प्रवासोऽयं दारुणश्च।
27. कुतूहलेनाविष्टो मातरमनयो मतो वेदितुमिच्छामि।
28. तत् कोऽत्राभ्युपायः।
29. तपोवनवासिनो देवीति नाम्नाह्वयन्ति।
30. भगवान् वाल्मीकिर्वधूरिति।
31. अपि च इतस्तावद् वयस्य।
32. अपि कुमारयोरनयोरस्माकं च सर्वथा समरूपः कुटुम्बवृत्तान्तः।
33. मयापि सम्माननीय एव मुनिनियोगः।
34. अपूर्वोऽयं मानवानां सरस्वत्यवतारः।
35. तदहं सुहृज्जनसाधारणं श्रोतुमिच्छामि।
36. प्रेष्यतामस्मदन्तिकं सौमित्रिः।
37. अहमप्येतयोश्चिरासनपरिखेदं विहरणं कृत्वा अपनयामि।

Answer

Answer:
1. युष्मत् + दर्शनात्।
2. आसन + अर्धम्।
3. राजा + आसनं, खलु + एतत्।
4. तस्मात् + अङ्क, सिंह + आसनम्।
5. शिशुजनः + वयः + अनुरोधात्।
6. लालनीयः + एव।
7. केतक + छत्त्वम्।
8. भवतोः + वंशस्य।
9. समान + अभिजनौ।
10. द्वयोः + अपि + एकम् + एव।
11. भ्रातरौ + आवाम्।
12. वयसः + तु, किम् + चित् + अन्तरम्।
13. इति + आत्मानम्।
14. सम् + उत् + आचारः।
15. भवतोः + गुरुः।
16. उपनयन + उपदेशेन।
17. जानामि + अस्य।
18. कः + चित् + अस्मिन्।
19. जानामि + अहं।
20. निरनुक्रोशः + नाम।
21. यदि + आवयोः + बालः, किञ्चित् + अविनयं।
22. एतयोः + यदि, पितुः + निरनुक्रोशः + इति।
23. एतयोः + जननी, तेन + अवमानिता।
24. धिक् + मामेवं।
25. स्व + अपत्यम् + एवं, मन्युः + गर्भे: + अक्षरैः + निर्भर्त्तयति।
26. दारुणः + च।
27. कुतूहलेन + आविष्टः, मातरम् + अनयोः + नामतः।
28. कः + अत्र + अभि + उपायः।
29. तपोवनवासिनः + देवी + इति।
30. वाल्मीकिः + वधूः + इति।
31. इतः + तावद्।
32. कुमारयोः + अनयोः + अस्माकम्।
33. मया + अपि, सम्माननीयः + एव।
34. अपूर्वः + अहं, सरस्वती + अवतारः
35. तत् + अहं, सुहृत् + जन
36. प्रेष्यताम् + अस्मत् + अन्तिकम्।
37. अहम् + अपि + एतयोः + चिरासन पिरखेदं।

(5)

1. कश्चित् कृषक: बलीवर्दाभ्यां क्षेत्रकर्षणं कुर्वन्नासीत्।
2. एकः शरीरेण दुर्बलः जवेन गन्तुमशक्तश्चासीत्।
3. तथापि वृषः नोत्थितः।।
4. मातुः सुरभेः नेत्राभ्याम् अश्रुणि आविरासन्।
5. सुरभेरिमामवस्थां दृष्ट्वा सुराधिपः तामपृच्छत्।
6. विनिपातो न वः कश्चिद् दृश्यते त्रिदशाधिपः।
7. एतत् भवान् पश्यति न? इति प्रत्यवोचत्।
8. सहस्राधिकेषु पुत्रेषु सत्स्वपि तव वात्सल्यं कथम्?
9. दीनस्य तु सतः शक्र! पुत्रस्याभ्यधिका कृपा।
10. बहून्यपत्यानि में सन्तीति सत्यम्।
11. तथाप्यहमेतस्मिन् पुत्रे विशिष्य आत्मवेदनामनुभवामि।
12. सर्वेष्वपत्येषु जननी तुल्यवत्सला एव।
13. तथापि दुर्बले सुते मातुः अभ्यधिका कृपा सहजैव।
14. सुरभिवचनं श्रुत्वाभृशं विस्मितस्याखण्डलस्यापि हृदयमद्रवत्।
15. अचिरादेव चण्डवातेन मेघरवैश्च सह प्रवर्षः समजायत।
16. पश्यतः एव सर्वत्र जलोप्लवः सञ्जातः।

Answer

Answer:
1. कः + चित्, कुर्वत् + आसीत्।
2. गन्तुम् + अशक्तः + च + आसीत्।
3. तथा + अपि, न + उत्थितः
4. आविः + आसन्।
5. सुरभेः + इमाम् + अवस्थाम्, सुर + अधिपः
6. विनिपातः + न, त्रिदश + अधिपः
7. प्रति + अवोचत्।
8. सत्सु + अपि, वात्सल्यम् + कथम्।
9. पुत्रस्य + अभ्यधिका।
10. बहूनि + अपत्यानि, सन्ति + इति।
11. तथा + अपि + अहम् + एतस्मिन्
12. सर्वे + अपत्येषु।
13. तथा + अपि, सहज + एव।।
14. विस्मितस्य + आखण्डलस्य + अपि।
15. अचिरात् + एव, मेघरवैः + च।
16. जल + उप्लवः।

(6)

1. आलस्यं हि मनुष्याणां शरीरस्थो महान् रिपुः।
2. नास्त्युद्यमसमो बन्धुः कृत्वा यं नावसीदति।
3. ध्रुवं स तस्यापगमे प्रसीदति।।
4. कथं जनस्तं परितोषयिष्याति।
5. उदीरितोऽर्थः पशुनापि गृह्यते।
6. हयाश्च नागाश्च वहन्ति बोधिताः।
7. अनुक्तमप्यूहति पण्डितो जनः।
8. परेङ्गितिज्ञानफला हि बुद्धयः।
9. क्रोधो हि शत्रुः प्रथमो नाराणाम्।
10. स एव वह्रिर्दहते शरीरम्।
11. गावश्च गोभिः तुरगास्तुरङ्गः।
12. मूर्खाश्च मूखैः सुधियः सुधिभिः।
13. सोवितव्यो महावृक्षः फलच्छायासमन्वितः।
14. नास्ति योजकस्तत्र दुर्लभः।
15. उदये सविता रक्तो रक्तश्चास्तमये तथा।
16. नास्ति किञ्चिन्निरर्थकम्।
17. अश्वश्चेद् धावने वीरः भारतस्य वहने खरः।

Answer

Answer:
1. शरीरस्थः + महान्।
2. नास्ति + उद्यमसमः, न + अवसीदति।
3. स: + तस्य + आगमे।
4. जनः + तम्।
5. उदीरितः अर्थः, पशुना + अपि।
6. हयाः + च, नागाः + च।
7. अनुक्तम् + अपि + ऊहति, पण्डितः + जनः।
8. पर + इङ्गितज्ञानफलाः + हि।
9. क्रोधः + हि, प्रथमः + नराणाम्।
10. स: + एव, वह्निनः + दहते।
11. गावः + च, तुरगाः + तुरङ्गः।
12. मूर्खाः + च।
13. सेवितव्यः + महावृक्षः, फल + छायासमन्वितः।
14. न + अस्ति, योजक : + तत्र।
15. रक्तः + च + अस्तमये।
16. किम् + चित् + निरर्थकम्।
17. अश्वः + चेत् + धावते।

(7)

1. नीचैरनीचैरतिनीचनीचैः सर्वैः उपायैः फलमेव साध्यम्।
2. परं वानरस्तु कूर्दित्वा वृक्षमारूढ़ः।
3. तदैव अन्यस्मात् वृक्षात् अपरः वानरः सिंहस्य कर्णमाकृष्य वृक्षोपरि आरोहति।
4. क्रुद्धः सिंहः इतस्ततः धावति।
5. किं न श्रुतां पञ्चतन्त्रेक्तिः त्वया?
6. जन्तून् पार्थिवरूपेण स कृतान्तो न संशयः।
7. कृष्णवर्णं,मेध्यामेध्यं भक्षकं त्वां कथं वनराजं मन्यामहे वयम्?
8. तर्हि त्वं किं गौराङ्गः?
9. काकचेष्टः विद्यार्थी एव आदर्शच्छात्रः मन्यते।
10. समीपतः एवागच्छन्।
11. शीघ्रमेव गजस्थापि पुच्छं विधूय वृक्षोपरि आरोहति।
12. वानरस्तु कूर्दित्वा अन्यं वृक्षमारोहति।
13. भोः गज! मामप्येवमेवातुदन् एते वानराः।
14. एतस्मादेव तु कथयामि यदहमेव योग्यः।
15. कथमन्य कोऽपि राजा भवितुमर्हति।
16. अहं तु शीतले जले स्थिप्रज्ञ इव स्थित्वा चिन्तयिष्यामि।
17. स्वसभायां विविधपदमलंकुर्वाणैः जन्तुभिश्च मिलित्वा रक्षोपयान् कारयिष्यामि।
18. वृक्षोपरितः साट्टहासपूर्वकम्।
19. यदि न स्यान्नरपतिः सम्यङ्नेता ततः प्रजा।
20. आकर्णधारा जलधौ विप्लवेतेह नौरिव।
21. को न जानाति तव ध्यानावस्थाम्।
22. कथं कोऽप्यन्यः विधातुः निर्णयम् अन्यथा कर्तुं क्षमः।
23. पिच्छानुद्घाट्य नृत्यमुद्रायां स्थितः सन्।
24. एतदर्थं तु आवामेव योग्यौ।
25. सर्वथा सम्यगुक्तम् सिंहमहोदयेन।
26. अत्र तु संशीतिलेशस्यापि अवकाशः एव नास्ति।
27. कश्चित् खगः एव वनराजः भविष्यति इति।
28. परं कश्चिदपि खगः कमपि अस्मै पदाय योग्यं चिन्तयति।
29. उलूको एव अस्माकं राजा भविष्यति।
30. सर्वे पक्षिणः सज्जायै गन्तुमिच्छन्ति तर्हि अनायास एव।
31. दिवान्धस्यास्य करालवक्त्रस्याभिषेकार्थं सर्वे सज्जाः।
32. स्वभावरौद्रमत्युग्रं क्रूरमप्रियवादिनम्।
33. उलूकं नृपतिं कृत्वा का नु सिद्धिर्भविष्यति।
34. सदैव स्मरत।
35. नात्मप्रियं हितं राज्ञः।

Answer

Answer:
1. नीचैः + अनीचैः + अतिनीचनीचैः
2. वानरः + तु।
3. तदा + एव, वृक्ष + उपरि
4. इतः + ततः
5. पञ्चतन्त्र + उक्तिः
6. सः + कृतान्तः + न
7. मेध्य + अमेध्यं
8. गौर + अङ्गः
9. आदर्श + छात्रः
10. एव + अगच्छन्
11. गजस्य + अपि, वृक्ष + उपरि
12. वानरः + तु, अन्यम् + वृक्षम्।
13. माम् + अपि + एवम् + एव + अतुदन्।
14. एतस्मात् + एव, यत् + अहम् + एव।
15. कः + अपि।
16. स्थितप्रज्ञः + इव।
17. जन्तुभिः + च।
18. वृक्ष + उपरितः, स + अट्टहासपूर्वकम्।
19. स्यात् + नरपतिः, सम्यक् + नेता।
20. विप्लव + इत + इह, नौः + इव।
21. ध्यान + अवस्थाम्।
22. कः + अपि + अन्यः।
23. नृत्यमुद्रायाम् + स्थितः।
24. एतत् + अर्थम् + तु।
25. सम्यक् + उक्तम्।
26. संशीतिलेशस्य + अपि।
27. कः + चित्।
28. परम् + कः + चित् + अपि।
29. उलूकः + एव।
30. अनायासः + एव।
31. दिवान्धस्य + अस्य, करालक्त्रस्य + अभिषेकार्थं।
32. स्वभावरौद्रम् + अति + उग्रम्।
33. सिद्धिः + भविष्यति।
34. सदा + एव।
35. न + आत्मप्रियम्।

(8)

1. कश्चन निर्धनो जनः किञ्चिद् वित्तमुपार्जितवान्।
2. तत्तनयः तत्रैव छात्रावासे निवसन् अध्ययने संलग्नः समभूत्।
3. स बसयानं विहाय पदातिरेव प्राचलत्।
4. पदातिक्रमेण संचलन सायं समयेऽप्यसौ गन्तव्याद् दूरे आसीत्
5. निशान्धकारे प्रसृते विजने प्रदेशे न शुभावहा पदयात्रा।
6. कञ्चिद् गृहस्थमुपागतः।
7. कश्चन चौरः गृहाभ्यन्तरं प्रविष्टः।
8. चौरस्य पादध्वनिना प्रबुद्धोऽतिथिः तमन्वधावत्।
9. प्रबुद्धाः ग्रामवासिनः स्वगृहाद् निष्कम्य तत्रागच्छन्।
10. यद्यपि ग्रामस्य आरक्षी एव चौर + आसीत्।
11. चौरोऽयम् इति प्रख्याप्य कारगृहे प्राक्षिपत्।
12. स आरक्षी चौर्याभियोगे तं न्यायालयं नीतवान्।
13. किन्तु प्रमाणाभावात् सः निर्णेतुं नाशक्नोत्।
14. ततोऽसौ तौ अग्रिमे दिने उपस्थातुम् आदिष्टनाम्।
15. तदैव कश्चिद् कर्मचारी समागत्य न्यवेदयत्।।
16. इतः क्रोशद्वय + अन्तराले + कश्चिज्जनः केनापि हतः।
17. तत्रोपेत्य पटाच्छादितं देहं बहन्तौ तौ न्यायाधिकरणं प्रति प्रस्थितौ।
18. इति प्रोच्य उच्चैः अहसत्।
19. नीतिं युक्तिं समालम्ब्य लीलयैव प्रकुर्वते।

Answer

Answer:
1. कः + चन, निर्धनः + जनः, किम्+ चित् + वित्तम् + उपार्जितवान्
2. तत्र + एव
3. सः + बसयानं, पदातिः + एव, प्र+ अचलत
4. सम् + चलन, समये + अपि + असौ
5. निशा + अन्धकारे
6. कम + चित्
7. कः + चन, गृह + अभ्यान्तरं
8. प्रबुद्धः + अतिथिः, तम + अनु+ अधावत्
9. स्वगृहात् + निष्क्रम्य, तत्र + आगच्छन्
10. यदि + अपि, चौर + आसीत्
11. प्र + आक्षिपत्
12. चौर्य + अभियोगे, न्याय + आलयं
13. प्रमाण + अभावात्, व + अशक्नोत्
14. ततः + असौ
15. तदा + एव, कः + चित्
16. क्रोशद्वयान्तशाले, कश्चित् + जनः
17. तत्र + उपेत्य, पट + आच्छादितं, न्याय + अधिकरणं
18. प्र + उच्य
19. लीलया + एव

(9)

1. पिताऽस्य किं तपस्तेपे इत्युक्तिस्तत्कृतज्ञता।
2. तदेवाहुः महात्मानः समत्वीमति तथ्यतः।
3. त्यक्त्वा धर्मप्रदां वाचं परुषां योऽभ्युदीरयेत्।
4. भुङ्क्तेऽपक्वं विमूढधीः।
5. विद्वांस एव लोकेऽस्मिन् चक्षुष्मन्तः प्रकीर्तिताः।
6. यत् प्रोक्तं येन केनापि तस्य तत्वार्थनिर्णयः।
7. कर्तुं शक्यो भवेद्येन स विवेक इतीरितः।
8. वाक्पटुधैर्यवान् मन्त्री सभायामप्यकातरः।
9. न कुर्यादहितं कर्म स परेभ्यः कदापि च।
10. आचारः प्रथमो धर्मः इत्येतद् विदुषां वचः।

Answer

Answer:
1. पिता + अस्य, इति + उक्तिः + तत्कृतज्ञता
2. तत् + एव + आहुः
3. धर्मप्रदाम् + वाचम्, यः + अभि + उदीरचेत्
4. भुम् + क्ते + अपक्वम्
5. विद्वांसः + एव
6. प्र + उक्तम्, केन + अपि
7. शक्यः + भवेत् + येन, सः + विवेकः + इति + ईरितः
8. वाक्पटुः + धैर्यवान्, सभायाम् + अपि + अकातरः
9. कुर्यात् +अहितम्
10. प्रथमः + धर्मः, इति + एतत् + विदुषाम् + वचः

(10)

1. यदा भारतराष्ट्रं नृत्य-गीतवादित्राणाम् उल्लासे मग्नमासीत्।
2. तदाकस्मादेव गुर्जर-राज्यं क्रन्दनविकलं विपन्नञ्च जातम्।
3. भूकम्पस्य दारुण-विभीषिका कच्छजनपदं ध्वंसावशेषु परिवर्तितवती।
4. बहुभूमिकानि भवनानि क्षणेनैव धराशायीनि जातानि।
5. उत्खाताः विद्युद्दीपस्तम्भाः।
6. सहस्रमिताः प्राणिनस्तु क्षणेनैव मृताः।
7. सहस्रशोऽन्ये सहायतार्थं करुणकरुणं क्रन्दन्ति स्म।
8. तदैव भयावहकम्पनं धरायाः उपरितलमप्यागत्य महाकम्पनं जनयति।
9. ज्वालामुखपर्वतानां विस्फोटैरपि भूकम्पो जायत इति कथयन्ति।
10. पृथिव्याः गर्भे विद्यमनोऽग्निर्यदा क्वथयति।।
11. तत्सर्वमेव धरा पर्वतं वा विदार्य बहिर्निष्क्रामति।
12. धूमभस्मावृतं जायते तदा गगनम्।
13. अष्टशताङ्कतामुपगतोऽयं लावारसा यदा नदीवेगेन।
14. ज्वालामुगिरन्त एते पर्वता अपि भीषणं भूकम्पं जनयन्ति।
15. यद्यपि दैवः प्रकोपो नाम।
16. नैकस्मिन् स्थले पुञ्जीकरणीयम् अन्यथा असन्तुलनवशाद् भूकम्पस्सम्भवति।

Answer

Answer:
1. उत् + लासे
2. तदा + अकस्मात् + एव, विपन्नम् + च
3. ध्वंस + अवशेषु
4. क्षणेन + एव
5. विद्युत् + दीपस्तम्भाः
6. प्राणिनः + तु
7. सहस्रशः अन्ये, सहायता + अर्थम्
8. तदा + एव, डपरितलम् + अप्यागत्य
9. विस्फोटः + अपि
10. विद्यमानः + अग्निः + यदा
11. बहिः + निष्क्रामति
12. धूमभस्म + आवृतम्
13. आष्टशत + अङ्कताम् + उपगतः + अयम्
14. ज्वालाम् + उद्गिरन्तः + एते, पर्वताः + अपि
15. यदि + अपि, प्रकोपः + नाम
16. न + एकस्मिन्, असन्तुलनवशात + भूकम्पः + सम्भवति

(11)

1. तथेतिः इतः इतः श्रेष्ठिन्!
2. जयतु + आर्यः।
3. अत्यादरः शङ्कनीयः।
4. किं कियत् च अस्मज्जनादिष्यते इति।
5. नन्दस्य + एव अर्थसम्बन्धः प्रीतिमुत्पादयति।
6. आर्य! अनुगृहीतो + अस्मि इति।
7. कः पुनराधन्यो राज्ञो विरुद्ध इति आर्यण + अवगम्यते।
8. त्वम् अद्य + अपि राजापथ्यकारिणोऽमात्यराक्षसस्य गृहजनं रक्षसि।
9. केनाप्यनार्येण आर्याय निवेदितम्।
10. ततः + तत्प्रच्छादनं दोषमुत्पादयति।
11. अथेदानी क्व (यत्र) गतः?
12. किम् + पुनः + असन्तम्?
13. सुलभेष्वर्थलाभ्येषु परसंवेदने जने।
14. क इदं दुष्करं कुर्यात् + इदानीं

Answer

Answer:
1. तथा + इति
2. जयत्वार्यः
3. अति + आदरः, शम् + कनीयः
4. अस्मत् + जन + आदिश्यते
5. नन्दस्यैव
6. अनुगृहीतोऽस्मि
7. पुनः + अधन्यः, राज्ञः + विरुद्ध + इति, आर्येणावगम्यते।
8. अपद्यापि, राजा + अपथ्यकारिणः + अमात्म्यराक्षसस्य
9. केन + अपि + आर्येण
10. ततस्तत्प्रच्छादनं
11. अथ + इदानीम्
12. किं पुनरसन्तम्
13. सुलभेषु + अर्थलाभेषु
14. कः + इदम् + दुष्कर, कुर्यादिदानीम्

(12)

1. या शोभा सरसो भवेत्।
2. न सा बकसहस्रेण परितस्तीरवासिना।
3. कृत्येन केन भवितासि कृतोपकारः।
4. तोयैरल्यैरपि करुणया भीममानौ निदाघे।
5. व्यरचि भवता या तरोरस्य पुष्टिः।
6. आपेदिरेऽम्बरपथं परितः पतङ्गाः।
7. सङ्कोचमञ्चति सरस्त्वयि दीनदीनो।
8. मीनो नु हन्त कतमां गतिमभ्युपैति।
9. पिपासितो वा म्रियते याचते वा पुरन्दम्।
10. आश्वास्य पर्वतकुलं तपनोष्णतप्त।
11. रिक्तोऽसि यज्जलद! सैव तवोत्तमा श्रीः।
12. अम्भोदा बहवो हि सन्ति।
13. केचिद् वृष्टिभिरार्द्रयन्ति वसुधाम्।

Answer

Answer:
1. सरस: + भवेत्
2. परितः + तीरवासिना
3. भविता + असि, कृत + उपकारः
4. तीयै + अल्पैः + अपि
5. तरोः + अस्य
6. आपेदिरे + अम्बरपथम्
7. सम् + कोचमञ्चति, सरः + त्वयि
8. मीनः + नु, गतिम् + अभि + उपैति
9. पिपासितः + वा
10. तपन + उष्णतप्तः
11. यत् + जलद्, सा + एव, तव + उत्तमा
12. अम्भोदाः + बहवः + हि
13. केचित् + वृष्टिभिः + आर्द्रयन्ति

We think the shed NCERT MCQ Questions for Class 10 Sanskrit Grammar सन्धिः with Answers Pdf free download will benefit you to the fullest. For any queries regarding CBSE Class 10 Sanskrit सन्धिः MCQs Multiple Choice Questions with Answers, share with us via the below comment box and we’ll reply back to you at the earliest possible.

सन्धिः MCQ Questions with Answers Class 10 Sanskrit Read More »

प्रत्ययाः MCQ Questions with Answers Class 10 Sanskrit

MCQ Questions / Prasanna

Students who are searching for NCERT MCQ Questions for Class 10 Sanskrit Grammar प्रत्ययाः with Answers Pdf free download can refer to this page thoroughly. Because here we have compiled a list of MCQ Questions for Class 10 Sanskrit with Answers. So, Plan your Exam Preparation accordingly with the प्रत्ययाः Class 10 MCQs Questions with Answers PDF. Also, you can practice and test your subject knowledge by solving these प्रत्ययाः objective questions.

MCQ Questions for Class 10 Sanskrit Grammar प्रत्ययाः with Answers

प्रदत्तेषु उत्तरेषु प्रत्ययानुसारम् विकल्पेषु यत् उत्तरम् शुद्धम् अस्ति तत् चीयताम्। (दिए गए उत्तरों में से प्रत्यय के अनुसार विकल्पों में से जो उत्तर शुद्ध है, उसे चुनिए)
Choose the answer that you consider the most appropriate from the options given below to complete the sentence.

Question 1.
कृषकैः पशवः स्नेहेन ……………… ( रक्षितव्याः )।
(क) रक्ष् + तव्यत्
(ख) रक्ष् + तव्य
(ग) रक्ष् + तव्यः
(घ) रक्षि + तव्यत्।

Answer

Answer: (क) रक्ष् + तव्यत्

Question 2.
पितरः सदैव ……….. (वन्द + अनीयर)।
(क) वन्दनीयः
(ख) वन्दनीयाः
(ग) वन्दनीया
(घ) वन्दनीयम्।

Answer

Answer: (ख) वन्दनीयाः

Question 3
…………. (छाया + मतुप्) वृक्षाः मार्गे श्रान्तपथिकेभ्यः आश्रयं यच्छन्ति।
(क) छायावान्
(ख) छायावन्तः
(ग) छायावन्तम्
(घ) छायावतः।

Answer

Answer: (ख) छायावन्तः

Question 4.
यथा ……… (फल + इन्) वृक्षाः नमन्ति तथैव गुणिनः जनाः अपि नमेयुः।
(क) फली
(ख) फलिनौ
(ग) फलिनः
(घ) फलिनाः।

Answer

Answer: (ग) फलिनः

Question 5.
अस्माभिः परस्परं स्नेहेन (वस् + तव्यत्) ……………
(क) वसितव्यः
(ख) वसितव्या
(ग) वसितव्यम्
(घ) उषितव्यम्।

Answer

Answer: (घ) उषितव्यम्।

Question 6.
विद्यार्थिभिः यथासमयं विद्यालयः ………………. (गम् + तव्यत्)।
(क) गन्तव्यम्
(ख) गन्तव्यः
(ग) गन्तव्या
(घ) गन्तव्याः।

Answer

Answer: (ख) गन्तव्यः

Question 7.
जानासि, अस्माकं विद्यार्थिनां कानि (कृ + तव्यत् ) …………..?
(क) कर्तव्यम्
(ख) कर्तव्यौ
(ग) कर्तव्यानि
(घ) कर्तव्याः

Answer

Answer: (ग) कर्तव्यानि

Question 8.
अस्माभिः विद्यालयस्य अनुशासनं (पाल् + अनीयर् ) …………
(क) पालनीयम्
(ख) पालनीयः
(ग) पालनीया
(घ) पालनीयन्ति।

Answer

Answer: (क) पालनीयम्

Question 9.
सत्यम् एव उक्तम्, …………… (सुखार्थ + इन्) कुतः विद्या?
(क) सुखार्थी
(ख) सुखार्थीम्
(ग) सुखार्थिन:
(घ) सुखार्थिने।

Answer

Answer: (घ) सुखार्थिने।

Question 10.
जनैः सौन्दर्यमयी सृष्टि: दूषिता न (कृ + तव्यत् ) ………….
(क) कर्तव्यः
(ख) कर्तव्यम्
(ग) कर्तव्या
(घ) कर्तव्याः

Answer

Answer: (ग) कर्तव्या

Question 11.
पुस्तकेषु किमपि न (लिख + अनीयर) ………….।
(क) लेखनीयः
(ख) लेखनीयम्
(ग) लेखनीया
(घ) लेखनीयाः।

Answer

Answer: (ख) लेखनीयम्

Question 12.
मनुष्यः (समाज + ठक्) …………. प्राणी अस्ति।
(क) सामाजिकः
(ख) सामाजिकी
(ग) सामाजिकम्
(घ) सामाजिकाः।

Answer

Answer: (क) सामाजिकः

Question 13.
(बुद्धि + मतुप् ……………… नरः सर्वत्र मानं लभते।
(क) बुद्धिमत्
(ख) बुद्धिमान्
(ग) बुद्धिमन्तः
(घ) बुद्धिमतः।

Answer

Answer: (ख) बुद्धिमान्

Question 14.
नमन्ति (फल + इन् ………….. वृक्षाः।
(क) फलिनः
(ब) फली
(ग) फलिनौ
(घ) फलिनाः।

Answer

Answer: (क) फलिनः

Question 15.
(बल + मतुप) ……….. हि आशा।
(क) बलवान्
(ख) बलवत्
(ग) बलवती
(घ) बलवतः।

Answer

Answer: (ग) बलवती

Question 16.
(दान + इन्) ……………. मानं त्यजेत्।
(क) दानिन्
(ख) दानी
(ग) दानिनः
(घ) दनिनीम्।

Answer

Answer: (ख) दानी

Question 17.
(सप्ताह + ठक् ) ……… अवकाशः रविवारे भवति।
(क) साप्ताहिक:
(ख) साप्ताहिकी
(ग) साप्ताहिकम्
(घ) साप्ताहिकाः।

Answer

Answer: (क) साप्ताहिक:

स्थूलपदानाम् ‘प्रकृतिप्रत्ययः’ पृथक् संयोगो कृत्वा विकल्पेभ्यः शुद्धं उत्तरं चित्त्वा उत्तरपुस्तिकायाम् लिखत। (स्थूल पदों के प्रकृति-प्रत्यय अलग अथवा संयुक्त करके विकल्पों से शुद्ध उत्तर को चुनकर उत्तर-पुस्तिका में लिखिए।)
Separate or join suffixes in the bold words and write answer appropriate from the options given below in the answer sheet.

Question 1.
राजसभायाम् मन्त्र + इन् भाषयन्ति।
(क) मन्त्रिन्
(ख) मन्त्रिण:
(ग) मन्त्री
(घ) मन्त्रि।

Answer

Answer: (ख) मन्त्रिण:

Question 2.
तया भोजनं पच् + तव्यत्।
(क) पचितव्यम्
(ख) पक्तव्यम्
(ग) पचतव्यम्
(घ) पन्तव्यम्।

Answer

Answer: (ख) पक्तव्यम्

Question 3.
नागरिकाः देशम् रक्षन्ति।।
(क) नगर + ठक्
(ख) नागर + इक
(ग) नगर + इक्
(घ) नागरि + इक।

Answer

Answer: (क) नगर + ठक्

Question 4.
पठनेन नर: गुणवान् भवति।
(क) गुण + वतुप्
(ख) गुण + मत्
(ग) गुण + मतुप्
(घ) गुण + वत्।

Answer

Answer: (ग) गुण + मतुप्

Question 5.
ते जनाः वन्दनीयाः भवन्ति।
(क) वद् + अनीयर्
(ख) वन्द् + अनीयर्
(ग) वन्द् + अनीयः
(घ) वन्द + अनीयस्।

Answer

Answer: (ख) वन्द् + अनीयर्

Question 6.
कार्यं तु सदैव ध्यानेन एव करणीयम्।
(क) कृ + अनीयर्
(ख) कृ + अणीयर्
(ग) कर् + अनीयर्
(घ) कर् + अणीयम्।

Answer

Answer: (ख) कृ + अणीयर्

Question 7.
कार्यं सदैव शीघ्रं परन्तु धैर्येण कर्तव्यम्।
(क) कर्त + व्यत्
(ख) कर्तृ + तव्यम
(ग) कृ + तव्यत्
(घ) कृ + त्वयत्।

Answer

Answer: (ग) कृ + तव्यत्

Question 8.
पुस्तकानाम् अध्ययनम् करणीयम्।
(क) कर् + अनीयम्
(ख) कृ + अनीयम
(ग) कृ + अनीयर्
(घ) कृ + अनीयत्।

Answer

Answer: (ग) कृ + अनीयर्

Question 9.
अस्माभिः सेवकाः पोषणीयाः।
(क) पोष् + अनीयाः
(ख) पोष् + अनीयत्
(ग) पुष् + अनीयर्
(घ) पोष् + अनीयर।

Answer

Answer: (घ) पोष् + अनीयर।

Question 10.
बालकैः गुरवः नन्तव्याः।
(क) नम् + तव्यत्
(ख) नम् + तव्याः
(ग) नन् – तव्यत्
(घ) नन् + तव्याः।

Answer

Answer: (क) नम् + तव्यत्

Question 11.
बालिकाभिः राष्ट्रगीतं ……….. (गै + तव्यत्)
(क) गीतव्यम्
(ख) गातव्यम्
(ग) गैतव्यम्
(घ) गेतव्यम्।

Answer

Answer: (ख) गातव्यम्

Question 12.
त्वया शुद्धं जलं पातव्यम्।
(क) पा + तव्यत्
(ख) पा + तव्यम्
(ग) पा + तव्य
(घ) पा + तव्याः।

Answer

Answer: (क) पा + तव्यत्

Question 13.
मुनिभिः तप: करणीयम्।
(क) कृ + अनीयम्
(ख) कृ + अनीयत्
(ग) कृ + अनीय
(घ) कृ + अनीयर।

Answer

Answer: (घ) कृ + अनीयर।

Question 14.
न्यायाधीशेन न्यायः ………… ( कृ + अनीयर् )।
(क) करणीय
(ख) करणीयर्
(ग) करणीयः
(घ) करणीया।

Answer

Answer: (ग) करणीयः

Question 15.
भवत्या पाठः लेखनीयः।
(क) लिख् + अनीय
(ख) लिख् + अनीयर्
(ग) लेख् + अनीयर्
(घ) लेख + अनीयम्।

Answer

Answer: (ख) लिख् + अनीयर्

Question 16.
अस्माभिः लता आरोपयितव्याः।
(क) आरोप् + तव्यः
(ख) आरुप् + तव्याः
(ग) आ + रोप् + तव्यत्
(घ) आरोप + तव्याः।

Answer

Answer: (ग) आ + रोप् + तव्यत्

Question 17.
पत्रवाहकेन पत्राणि …………. ( आ + नी + तव्यत्)।
(क) आनीतव्यानि
(ख) आनेतव्यानि
(ग) आनेतव्यम्।
(घ) आनेतव्यः।

Answer

Answer: (ख) आनेतव्यानि

Question 18.
राज्ञा प्रजाः पालनीयाः।
(क) पाल् + अनीयर्
(ख) पाल् + अनीयाः
(ग) पाल् + अनीयम्
(घ) पालय् + अनीयत्।

Answer

Answer: (क) पाल् + अनीयर्

Question 19.
छात्रैः समये विद्यालयः (गम् + तव्यत्) ……………
(क) गम्तव्यः
(ख) गन्तव्यः
(ग) गन्तव्या
(घ) गन्तव्याः।

Answer

Answer: (ख) गन्तव्यः

Question 20.
(बुद्धि + मतुप) …………. नरः सर्वत्र मानं लभते।
(क) बुद्धिमतः
(ख) बुद्धिमन्तः
(ग) बुद्धिमन्
(घ) बुद्धिमान्।

Answer

Answer: (घ) बुद्धिमान्।

Question 21.
नृपेण प्रजाः (पाल् + अनीयर् ) ……………।
(क) पालनीया
(ख) पालनीयम्
(ग) पालनीयः
(घ) पालनीयाः।

Answer

Answer: (घ) पालनीयाः।

Question 22.
मनुष्यः (समाज + ठक् ) …………… प्राणी अस्ति।
(क) सामाजिकी
(ख) समाजिकी
(ग) समाजिकः
(घ) सामाजिकः।

Answer

Answer: (घ) सामाजिकः।

Question 23.
तेन तत्र न ………. (स्था + तव्यत्)।
(क) स्थातव्यः
(ख) स्थातव्यम्
(ग) स्थातव्या
(घ) स्थातव्याः।

Answer

Answer: (ख) स्थातव्यम्

Question 24.
एकदा राजा तं …………. ( बुद्धि + मतुप्) द्रष्टुं
(क) बुद्धिमान्
(ख) बुद्धिमानं
(ग) बुद्धिमन्तं
(घ) बुद्धिमत।

Answer

Answer: (ग) बुद्धिमन्तं

Question 25.
तस्य कुटीरम् ( गम् + तव्यत्) इति निश्चितवान्।
(क) गन्तव्यम्
(ख) गन्तव्यः
(ग) गन्तव्याः
(घ) गन्तव्यत्।

Answer

Answer: (क) गन्तव्यम्

Question 26.
तत्र गत्वा तस्य …………….. ( दरिद्र + तल्) दूरीकर्तुं सः तस्मै स्वर्णमुद्राः अयच्छत्।
(क) दरिद्रताः
(ख) दरिद्रता
(ग) दरिद्रतम्
(घ) दरिद्रताम्।

Answer

Answer: (घ) दरिद्रताम्।

Question 27.
कैयटः अवदत्-धनस्य …………… ( लोभ + इन्) जनाः आसक्ताः भूत्वा दु:खिनः भवन्ति। अतः मम आनन्दं मा नाशयतु इति।
(क) लोभिनः
(ख) लोभी
(ग) लोभिन्
(घ) लोभि।

Answer

Answer: (क) लोभिनः

Question 28.
सर्वे एव………… (दुःख + इन्) आसन्।
(क) दुःखीः
(ख) दुखिन्
(ग) दुःखी
(घ) दुःखिनः।

Answer

Answer: (घ) दुःखिनः।

Question 29.
…………… ( + अनीयर् )। एकः अन्यः अवदत्, ‘कः करिष्यति?
(क) करनीयम्
(ख) करणीयम्
(ग) करणीयः
(घ) करणीया।

Answer

Answer: (ख) करणीयम्

Question 30.
वयं वाटिकां प्रति गच्छामः। ऋतुराजः वसन्तः ………….. ( दृश् + अनीयर् )
(क) दर्शनीयः
(ख) दृशनीयः
(ग) दृशनीयम्
(घ) दर्शनीयम्।

Answer

Answer: (क) दर्शनीयः

Question 31.
प्रातःकाले उद्यानस्य शोभा खलु ……………… (दृश + अनीयर)।
(क) दृशनीयः
(ख) दर्शनीया
(ग) दृशनीया
(घ) दर्शनीयः।

Answer

Answer: (ख) दर्शनीया

Question 32.
…………………… (गुण + इन्) जनाः तेषां सज्जनानाम् आदरं कुर्वन्ति।
(क) गुणि
(ख) गुणिनः
(ग) गुणिनौ
(घ) गुणीः।

Answer

Answer: (ख) गुणिनः

कोष्ठकेषु प्रदत्तान् प्रकृतिप्रत्ययान् योजयित्वा रिक्तस्थान पूर्तिः करणीया। (कोष्ठक में दिए गए प्रकृति-प्रत्ययों को जोड़कर रिक्त स्थानों की पूर्ति कीजिए।)
Fill in the blanks by adding suffixes given in the brackets.

Question 1.
अध्यापक:- …………… ( बुद्धि + मतुप् ) छात्राः ! संसारेऽस्मिन् कः श्रेष्ठः?
(क) बुद्धिमन्तः
(ख) बुद्धिमानाः
(ग) बुद्धिवन्तः
(घ) बुद्धिमान्।

Answer

Answer: (क) बुद्धिमन्तः

Question 2.
यः …………… ( रूप + मतुप्) नरः भवति जनाः तम् एव श्रेष्ठ मन्यन्ते।
(क) रूपवान्
(ख) रूपमान्
(ग) रूपवानः
(घ) धनमानः।

Answer

Answer: (क) रूपवान्

Question 3.
………………. (सदाचार + मतुप्), विवेकी
(क) सदाचारमान्
(ख) सदाचारवान्
(ग) सदाचारवन्तः
(घ) सदाचारमन्तः।

Answer

Answer: (ख) सदाचारवान्

Question 4.
……….. (नीति + मतुप्)
(क) नीतिवान्
(ख) नीतीमान्
(ग) नीतिमान्
(घ) नीतीवान्।

Answer

Answer: (ग) नीतिमान्

Question 5
………….. (चरित्र + मतुप्) च जनः एव सर्वोत्तमः भवति।।
(क) चरित्रवान्
(ख) चरित्रवान
(ग) चरित्रमान
(घ) चरित्रमानः।

Answer

Answer: (क) चरित्रवान्

Question 6.
यः सत्यवादी …………. निष्ठा + मतुप्)
(क) निष्ठावन्तः
(ख) निष्ठावतः
(ग) निष्ठावान्
(घ) निष्ठावान।

Answer

Answer: (ग) निष्ठावान्

Question 7.
………… (विनय + मतुप्)।
(क) विनयी
(ख) विनयवान्
(ग) विनयमान्
(घ) विनयवान।

Answer

Answer: (ख) विनयवान्

Question 8.
………….. (गुण + मतुप्) श्रेष्ठः च मन्यते।
(क) गुणवान्
(ख) गुणमान्
(ग) गुणवान
(घ) गुणमान।

Answer

Answer: (क) गुणवान्

Question 9.
वीराः अभ्युदये ………. ( धैर्य + मतुप्) भवन्ति।
(क) धैर्यवन्तः
(ख) धैर्यवानाः
(ग) धैर्यवताः
(घ) धैर्यमन्तः।

Answer

Answer: (क) धैर्यवन्तः

Question 1.
पुत्र ! तव कृशता मां तुदति।
(क) कृश + तल्
(ख) कृश + ता
(ग) कृश + शत् + आ
(घ) कृ + शता।

Answer

Answer: (क) कृश + तल्

Question 2.
विद्यालये बालकाः मोदमानाः पठन्ति।
(क) मोद् + शानच्
(ख) मुद् + शानच्
(ग) मुद् + मानाः
(घ) मुद् + मतुप्।

Answer

Answer: (ख) मुद् + शानच्

Question 3.
छात्रैः कथा लेखितव्या।
(क) लिख् + तव्या
(ख) लिख् + तव्यत्
(ग) लिख् + तव्यत् + टाप्
(घ) लेख् + तव्यत्।

Answer

Answer: (ग) लिख् + तव्यत् + टाप्

Question 4.
वीरः युद्धयमानः वीरगतिं आप्नोत्।
(क) युद्ध + मानम्
(ख) युध् + मानत्
(ग) युध् + शानच्
(घ) युद्ध + शानच्।

Answer

Answer: (ग) युध् + शानच्

Question 5.
देवम् वन्दमानाः ललनाः प्रसीदन्ति।।
(क) वन्द + शानच्
(ख) वन्द् + शानच्
(ग) वन्द् + शानच् + टाप्
(घ) वन्द + मानाः।

Answer

Answer: (ग) वन्द् + शानच् + टाप्

Question 6.
तत्र जायमानः बालकः कीदृशो भविष्यति?
(क) जा + शानच्
(ख) जन् + शानच्
(ग) ज्ञा + शानच्
(घ) ज्ञान + शानच्।

Answer

Answer: (ख) जन् + शानच्

Question 7.
सीता रामेण सह वनं गच्छन्ती आसीत्।
(क) गम् + शतृ + ङीप्
(ख) गम् + ङीप्
(ग) गम् + शतृ
(घ) गम् + शानच् + ङीप्।

Answer

Answer: (क) गम् + शतृ + ङीप्

Question 8.
गङ्गा नदी हिमालयात् उद्भवति।
(क) नद् + ङीप्
(ख) नद + इन्
(ग) नद + ङीप्
(घ) नद् + इन।

Answer

Answer: (ग) नद + ङीप्

Question 9.
रूपवती भार्या कस्मै न रोचते?
(क) रूपवत + मतुप्
(ख) रूपवत + ङीप्
(ग) रूपवत् + इन्
(घ) रूप + मतुप् + ङीप्।

Answer

Answer: (घ) रूप + मतुप् + ङीप्।

Question 10.
जीवने विद्यायाः अपि महत्त्वं वर्तते।
(क) महत् + त्वं
(ख) महत् + त्व
(ग) महत्त्व + मतुप्
(घ) महत्त + त्व।

Answer

Answer: (ख) महत् + त्व

Question 11.
ये जनाः अस्य अस्थिरताम् अनुभूय स्वकार्याणि यथासमयं कुर्वन्ति ते एव बुद्धिमन्तः भवन्ति।
(क) अस्थिर + ता
(ख) अस्थिर + तल्
(ग) अस्थिर + टाप्
(घ) अस्थिरता + आ।

Answer

Answer: (ख) अस्थिर + तल्

Question 12.
जनाः तीव्र धावन्तः गच्छन्ति।
(क) धाव + अन्तः
(ख) धा + वन्तः
(ग) धाव् + शतृ
(घ) धाव् + शानच्।

Answer

Answer: (ग) धाव् + शतृ

Question 13.
गृहं गच्छन्त्यः छात्राः प्रसीदन्ति।
(क) गम् + शतृ
(ख) गम् + शतृ + ङीप्
(ग) गम् + ङीप्
(घ) गम् + शत् + टाप्।

Answer

Answer: (ख) गम् + शतृ + ङीप्

Question 14.
कालः सदैव गम्यमानः वर्तते।
(क) गम् + शानच्
(ख) गम् + शतृ
(ग) गम् + मतुप्
(घ) गम् + ठक्।

Answer

Answer: (क) गम् + शानच्

Question 15.
किं त्वं जानासि कालस्य महत्त्वम्?
(क) महत् + तव
(ख) महत् + तवं
(ग) महत् + त्वं
(घ) महत् + त्व।

Answer

Answer: (घ) महत् + त्व।

Question 16.
आगता पर्वसु प्रिया दीपावलिः।
(क) प्रिय + आ
(ख) प्रिय + आप
(ग) प्रिय + टाप्
(घ) प्रिय + डाप्।

Answer

Answer: (ग) प्रिय + टाप्

Question 17.
विपणीनां शोभा अनुपमा भविष्यति।।
(क) अनुपम + टाप्
(ख) अनुपम + आप्
(ग) अनुपम
(घ) धन्या + आ।

Answer

Answer: (क) अनुपम + टाप्

Question 18.
धन्या इयं दीपावलिः प्रकाशपुञ्जा।
(क) धन्य् + टाप्
(ख) धन्य + टाप्
(ग) धन्या + टाप्
(घ) धन्या + आ।

Answer

Answer: (ख) धन्य + टाप्

Question 19.
मधुरा वाणी प्रीणयति मनः।
(क) मधुर + टाप्
(ख) मधुर + आप्
(ग) मधुर + आ
(घ) मधुर + चाप।

Answer

Answer: (क) मधुर + टाप्

Question 20.
कुलागना सदा सम्मानस्य अधिकारिणी।
(क) अधिकारी + ई
(ख) अधिकारी + ङीप्
(ग) अधिकार + इन्
(घ) अधिकार + ई।

Answer

Answer: (ख) अधिकारी + ङीप्

Question 21.
सताम् बुद्धिः हितकारिणी भवति।
(क) हितकारिन् + ङीप
(ख) हितकर + ङीप्
(ग) हितकारी + ई
(घ) हितकरी + इन्।

Answer

Answer: (क) हितकारिन् + ङीप

Question 22.
नैतिकी शिक्षा आवश्यकी।
(क) नैतिक + ईङ्
(ख) नैतिक + ङीप्
(ग) नैतिक + इन्
(घ) नीति + इक् + इन्।

Answer

Answer: (ख) नैतिक + ङीप्

Question 23.
शिक्षायाः महत्त्वं तु अद्वितीयम् एव।
(क) मह + त्वं
(ख) महा + त्वं
(ग) महत् + त्व
(घ) महत् + त्वं

Answer

Answer: (ग) महत् + त्व

Question 24.
अजा शनैः शनैः चलति।
(क) अजः + टाप्
(ख) अजा + टाप्
(ग) अजः + आप्
(घ) अजः + आ।

Answer

Answer: (क) अजः + टाप्

Question 25.
गुणिनः जनाः सदैव वन्दनीयाः भवन्ति।
(क) गुण + इनः
(ख) गुण + इन्
(ग) गुण + ईन्
(घ) गुणी + इन्।

Answer

Answer: (ख) गुण + इन्

Question 26.
कोकिला मधुरस्वरेण गायति।
(क) कोकिल + आप्
(ख) कोकिला + टाप्
(ग) कोकिला + आ
(घ) कोकिलः + टाप्।

Answer

Answer: (घ) कोकिलः + टाप्।

Question 27.
फलिनः वृक्षाः एव सदैव नमन्ति।
(क) फल + इन्
(ख) फली + इन्
(ग) फल + इनः
(घ) फल + ङीप्।

Answer

Answer: (क) फल + इन्

Question 28.
वर्धमाना बालिका शीघ्रं-शीघ्रं धावति।
(क) वृध् + शानच्
(ख) वृध् + शानच्+ टाप्
(ग) वृध् + टाप्
(घ) वृध् + माना।

Answer

Answer: (ख) वृध् + शानच्+ टाप्

Question 29.
नर्तकी शोभनं नृत्यति।
(क) नृत् + अक् + ई
(ख) नर्तक + ङीप्
(ग) नर्तक + ईङ्।
(घ) नृत् + ङीप्।

Answer

Answer: (ख) नर्तक + ङीप्

Question 30.
पृथिव्याः गुरुत्वं सर्वे जानन्ति।
(क) गुरु + त्व
(ख) गुरु + त्वं
(ग) गुरु + त्तवं
(घ) गुरु + त्तव।

Answer

Answer: (क) गुरु + त्व

Question 31.
अश्वा वरं धारयति।
(क) अश्व + आ
(ख) अश् + वा
(ग) अश्व + टाप
(घ) अश्व + टा।

Answer

Answer: (ग) अश्व + टाप

Question 32.
भाग्यशालिनः जनाः विश्रामं कुर्वन्ति।
(क) भाग्यशाली + इनः
(ख) भाग्यशाली + इन्
(ग) भाग्यशाल + इन्
(घ) भाग्यशाली + ईन्।

Answer

Answer: (ग) भाग्यशाल + इन्

Question 33.
पुस्तकानां महत्तां कः न जानाति।
(क) महत् + ताम्
(ख) महत् + तल्
(ग) महत् + ताल्
(घ) महत् + ता।

Answer

Answer: (ख) महत् + तल्

Question 34.
त्वं मां स्व-अज्ञानतां मा दर्शय।
(क) अज्ञान + ता
(ख) अज्ञान + ताम्
(ग) अज्ञान + तल्
(घ) अज्ञानता + तल्।

Answer

Answer: (ग) अज्ञान + तल्

Question 35.
पक्षिण: वृक्षेषु तिष्ठन्ति।
(क) पक्षि + ङीप्
(ख) पक्ष + इन्
(ग) पक्ष् + ईञ्
(घ) पक्ष् + इणः।

Answer

Answer: (ख) पक्ष + इन्

Question 36.
कार्यं कुर्वाणाः छात्राः अङ्कान् लभन्ते।
(क) कृ + शानच्
(ख) कृ + शतृ
(ग) कृ + मतुप्
(घ) कृ + टाप्।

Answer

Answer: (क) कृ + शानच्

Question 37.
सेवमानाः सेवकाः धनं लभन्ते।
(क) सेव् + मानाः
(ख) सेवमान् + टाप्
(ग) सेव् + शानच्
(घ) सेव् + शत।

Answer

Answer: (ग) सेव् + शानच्

Question 38.
दीपिका क्रीडायाम् ……….. ( कुशल + टाप्) अस्ति।
(क) कुशलता
(ख) कुशलय
(ग) कुशला
(घ) कुशलताम्।

Answer

Answer: (ग) कुशला

Question 39.
प्रभा-दीपिकयोः माता …………. (चिकित्सक + टाप) अस्ति।
(क) चिकित्सका
(ख) चिकित्सकाः
(ग) चिकित्सकः
(घ) चिकित्सिका।

Answer

Answer: (घ) चिकित्सिका।

Question 40.
सा समाजस्य ………. ( सेवक + टाप्) अपि अस्ति।
(क) सेवका
(ख) सेविका
(ग) सेविकः
(घ) सेवकी।

Answer

Answer: (ख) सेविका

Question 41.
सा तु स्वभावेन अतीव ………….. ( सरल + टाप) अस्ति।
(क) सरलता
(ख) सरला
(ग) सरलटा
(घ) सरलताप।

Answer

Answer: (ख) सरला

Question 42.
अद्य अस्माकं ( वर्ष + ठक् + ङीप्) ………… परीक्षा आरभते।
(क) वार्षिकी
(ख) वर्षिकी
(ग) वार्षकी
(घ) वर्षकी।

Answer

Answer: (क) वार्षिकी

Question 43.
जनकं (सेव् + शानच् ) ………. पुत्रः प्रसन्नोऽस्ति।।
(क) सेववानः
(ख) सेवमानः
(ग) सेव्यमानः
(घ) सेव्यवानः।

Answer

Answer: (ख) सेवमानः

Question 44.
पुरस्कारं (लभ् + शानच् ) ………… छात्रः प्रसन्नः भवति।
(क) लभमानः
(ख) लभमानं
(ग) लभमानाः
(घ) लभमाना।

Answer

Answer: (क) लभमानः

Question 45.
प्रकृतेः ( रमणीय + तल् ……….. दर्शनीया अस्ति।।
(क) रमणीयता
(ख) रमणीयतां
(ग) रमणीया
(घ) रमणीयां।

Answer

Answer: (क) रमणीयता

Question 46.
वानरयूथस्य स्वामी उवाच-जीवितं ……………. ( वाञ्छ् + शतृ) नरः कलहयुक्तं गृहं त्यजेत्।
(क) वाञ्छत्
(ख) वाञ्छन्
(ग) वाञ्छनः
(घ) वाञ्छद्।

Answer

Answer: (ख) वाञ्छन्

Question 47.
………….. ( मित्र + तल्) न कुर्वन्ति।
(क) मित्रता
(ख) मित्रता
(ग) मित्रतया
(घ) मित्रताल

Answer

Answer: (क) मित्रता

Question 48.
एक कैयटः नाम विद्वान् आसीत्। सः प्रातः ………….. ( कृ + शतृ) शास्त्राणाम् अध्ययने रतः भवति स्म।
(क) कुर्वन्
(ख) कुर्वत्
(घ) कुर्वद्।

Answer

Answer: (क) कुर्वन्

Question 49.
एकस्यां सभायां बहवः मूषकाः चिन्ता ……. ( कृ + शतृ) उपविष्टाः।
(क) कुर्वन्तः
(ख) कुर्वन्
(ग) कुर्वत्
(घ) कुर्वन्ताः

Answer

Answer: (क) कुर्वन्तः

Question 50.
एका वृद्धा …………. ( मूषक + टाप) अवदत्-अस्याः कण्ठे घण्टिकाबन्धनं।
(क) मूषका
(ख) मूषकी
(ग) मूषिका
(घ) मूषिकाम्।

Answer

Answer: (ग) मूषिका

Question 51.
पुष्पाणां ……… ( रमणीय + त्व) दृष्ट्वा मनः प्रसन्नं भवति।
(क) रमणीयतां
(ख) रमणीयत्वः
(ग) रमणीयत्वं
(घ) रमणीयत्व।

Answer

Answer: (ग) रमणीयत्वं

Question 52.
शीघ्रं शीघ्रं …………………. (चल् + शतृ) जनाः प्रसन्नाः भवन्ति।
(क) चलन्
(ख) चलन्तम्
(ग) चलतः
(घ) चलन्तः।

Answer

Answer: (घ) चलन्तः।

Question 53.
ते वायोः………………….. (शीतल + तल्) अनुभवन्ति।
(क) शीतलताः
(ख) शीतलतां
(ग) शीतलता
(घ) शीतलतया।

Answer

Answer: (ख) शीतलतां

Question 54.
बालकाः ………….. (बालक + टाप् ) च कन्दुकेन क्रीडन्ति।
(क) बालिका
(ख) बालिकाः
(ग) बालिका
(घ) बलिकया।

Answer

Answer: (ख) बालिकाः

Question 55.
…………… ( आचार्य + टाप्) अपि तेभ्यः क्रुध्यति।
(क) आचार्या
(ख) आचार्यया
(ग) आचार्याम्
(घ) आचार्याः।

Answer

Answer: (क) आचार्या

Question 56.
जीवने शिक्षायाः सर्वाधिकं …………….. ( महत् + त्व) वर्तते।
(क) महत्त्वः
(ख) महत्त्वो
(ग) महत्त्वं
(घ) महत्तम्।

Answer

Answer: (ग) महत्त्वं

Question 57.
परोपकारं ……………. ( कृ + शानच्) देशस्य सर्वदा हितम् एव चिन्तयन्ति।
(क) कुर्वाणाः
(ख) कुर्वाणा
(ग) कुर्वाणं
(घ) कुर्वाणः।

Answer

Answer: (क) कुर्वाणाः

Question 58.
तस्य क्षितौ …………….
(क) प्रलुठताः
(ख) प्रलुठन्
(ग) प्रलुठत्
(घ) प्रलुठतः।

Answer

Answer: (घ) प्रलुठतः।

Question 59.
उद्यमस्य ……………. ( महत् + त्व) सर्वविदितम् एव।।
(क) महत्त्वः
(ख) महत्त्वम्
(ग) महत्त्वा
(घ) महत्त्व।

Answer

Answer: (ख) महत्त्वम्

Question 60.
प्रकाशमानः चन्द्रः शोभते।
(क) प्र+ काश् + शानच्
(ख) प्रकाश + शानच्
(ग) प्रकाश + मतुप्
(घ) प्रकाश + वतुप।

Answer

Answer: (क) प्र+ काश् + शानच्

अधोलिखितेषु वाक्येषु ‘टाप्’ प्रत्ययान्तानि पदानि चित्वा लिखत (‘टाप्’ प्रत्यय युक्त शब्दों को चुनकर लिखिए।)
Choose and write the ‘Taap’ suffix.

Question 1.
अमृतजला इयं गङ्गा पवित्रा।
(क) अमृतजला
(ख) इयं
(ग) गङ्गा
(घ) पवित्रा।

Answer

Answer: (घ) पवित्रा।

Question 2.
भक्तैः सदा तु चिरं सेवमाना।
(क) सदा
(ख) भक्तैः
(ग) सेवमाना
(घ) चिरं।

Answer

Answer: (ग) सेवमाना

Question 3.
कथं नु एतस्याः शोभा विचित्रा।
(क) कथं
(ख) विचित्रा
(ग) शोभा
(घ) एतस्याः।

Answer

Answer: (ख) विचित्रा

Question 4.
भागीरथी भवतु मे पूर्णकामा।।
(क) मे
(ख) पूर्णकामा
(ग) भवतु
(घ) भागीरथी।

Answer

Answer: (ख) पूर्णकामा

‘त्व’- ‘तल्’ – प्रत्ययान्तानि पदानि चित्वा यथोचितं रिक्तस्थानानि पूरयत(‘त्व’- ‘तल’ प्रत्ययान्त पद से रिक्त स्थान भरिए।
Fill in the blanks with “Twa’- Tal’ suffixes.

Question 1.
विद्यायाः …………… को न जानाति?
(क) वीरता
(ख) महत्त्वम्
(ग) चञ्चलत्वम्
(घ) मित्रता।

Answer

Answer: (ख) महत्त्वम्

Question 2.
कृष्णसुदाम्नो: …………… जगति आदर्श स्थापयति।
(क) वीरता?
(ख) पशुत्त्वम्
(ग) मित्रता
(घ) महत्वम्।

Answer

Answer: (ग) मित्रता

निम्न पदानां प्रकृति प्रत्ययौ विभज्य लिखत

(1)

1. दुर्वहमत्र जीवितं जातं प्रकृतिरेव शरणम्।
2. महानगरमध्ये चलत् अनिशं कालायसचक्रम्।
3. मनः शोषयत् तनुः पेषयद्।
4. स्यान्नैव जनग्रसनम्।
5. वाष्मयानमाला संधावति वितरन्ती ध्वानम्।
6. वायुमण्डलं भृशं दुषितम्।
7. कुत्सितवस्तुमिश्रितं भक्ष्यम्।
8. करणीयं बहिरन्तर्जगति तु बहु शुद्धीकरणम्।
9. एकान्ते कान्तारे क्षणमपि मे स्यात् सञ्चरणम्।
10. हरिततरूणां ललितलतानां माला रमणीया।
11. कुसुमावलिः समीरचालिता स्यान्मे वरणीया।
12. नवमालिका रसालं मिलिता रुचिरं संगमनम्।
13. पुर-कलरव सम्भ्रमित जनेभ्यो धृतसुखसन्देशम्।
14. पाषाणी सभ्यता निसर्गे स्यान्न समाविष्टा।
15. मानवाय जीवनं कामये नो जीवन्मरणम्।

Answer

Answer:
1. जीव + क्त, जन् + क्त
2. चल् + शतृ
3. शुष् + शतृ
4. ग्रस् + ल्युट्
5. वि + तृ + शतृ + ङीप्
6. दुष् + क्त
7. भक्ष् + यत्
8. कृ + अनीयर्, शुद्धी + कृ + ल्युट्
9. सम् + चर् + ल्युट्
10. रम् + अनीयर् + टाप् ।
11. चल् + णित् + क्त + टाप्, वृ + अनीयर् + टाप्
12. मिल् + क्त + टाप्, सम् + गम् + ल्युट्
13. सम् + भ्रम् + क्त, धृ + क्त
14. सम् + आ + विश् + क्त + टाप्
15. मृ + ल्युट्

(2)

1. तस्य भार्या बुद्धिमती पुत्रद्वयोपेता पितुः गृहं प्रति चलिता।
2. सा व्याघ्रं आगच्छन्तं दृष्ट्वा धाष्ात् पुत्रौ चपेटया प्रहृत्य जगाद।
3. अयम् एकः तावत् विभज्य भुज्यताम्।
4. निजबुद्ध्या विमुक्ता सा भयात् व्याघ्रस्य भामिनी।
5. अन्योऽपि बुद्धिमान् लोके।
6. कश्चित् धूर्तः शृगालः हसन् आह।
7. या शास्त्रे श्रूयते तयाहं हन्तुम् आरब्धः।
8. व्याघ्र! त्वया महत्कौतुकाम् आवेदितम्।
9. मया सात्मपुत्रावेकैकशो माम् अत्तुं कलहायमानौ चपेटया प्रहरन्ती दृष्टा।
10. यत्रास्ते सा धूर्ता तत्र गम्यताम्।
11. तर्हि त्वय अहं हन्तव्यः इति।
12. शृगाल! यदि त्वं मां मुक्त्वा यासि।
13. यदि एवं तर्हि यां निजगले बद्ध्वा चल सत्वरम्।
14. शृगालेन सहितं पुनः आयान्तं व्याघ्र दूरात् दृष्ट्वा बुद्धिमती चिन्तितवती।
15. परं प्रत्युत्यन्नमतिः सा जम्बुकम् आक्षियन्ती अगुल्या तर्जयन्ती उवाच।
16. विश्वास्याद्यैकम् आनीय कथं मासि वदाधुना।

Answer

Answer:
1. बुद्धि + मुतुप् + ङीप्, चल् + क्त + टाप।
2. आ + गम् + शतृ, प्र + हृ + ल्यप्।
3. वि + भज् + ल्यप्।
4. वि + मुच् + क्त + टाप।
5. बुद्धि + मतुप्।
6. हस् + शतृ।
7. हन् + तुमुन्, आ + रभ् + क्त।
8. आ + विद् + क्त।
9. अद् + तुमुन्, प्र- हृ+ शतृ + ङीप्, दृश् + क्त+टाप्।
10. धूर्त + टाप्।
11. हन् + तव्यत्।
12. मुच् + क्त्वा।
13. बध् + क्त्वा।
14. आ + या + शतृ, चिन्त् + क्तवती।
15. आ + क्षिप् + शतृ।
16. आ + नी + ल्यप्।

(3)

1. स्थिरत्वं लाघवं मृजा।
2. श्रमक्लमपिपासोष्ण-शीतादीनां सहिष्णुता।
3. न चास्ति सदृशं तेन किञ्चित्स्थौल्यापकर्षणम्।
4. न च व्यायामिनं मर्त्य मर्दयन्त्यरयो बलात्।
5. न चैनं सहसा आक्रम्य जरा समाधिरोहति।
6. व्यायामस्विन्नगात्रस्य पद्भ्याम् उद्वर्तितस्य च।
7. व्यायाम कुर्वतो नित्यं विरुद्धमपि भोजनम्।
8. व्यायामो हि सदा पथ्यः।
9. बलिनां स्निग्धभोजिनाम्।
10. स च शीते वसन्ते च तेषां पथ्यतमः स्मृतः।
11. हृदिस्थानास्थितः वायुः यदा वक्त्रं प्रपद्यते।
12. समीक्ष्य कुर्याद् व्यायामम्।

Answer

Answer:
1. स्थिर + त्व।
2. सहिष्णु + तल्।
3. अप + कृष् + ल्युट।
4. व्यायाम + इन् (णिन्)।
5. आ + क्रम् + ल्यप्।
6. उत् + वृत् + क्त।
7. कृ + शतृ।
8. पथ् + यत्।
9. बल + इन् (णिन्)।
10. पश्य + तमप्, स्मृ + क्त।
11. आ + स्था + क्त।
12. सम् + ईक्ष् + ल्यप्।

(4)

1. रामस्य समीपम् उपसृत्य प्रणम्य च।
2. अहो हृदयग्राही स्पर्शः।
3. न युक्तम् अध्यासितुम्।
4. गुणमहतामपि लालनीय एव।
5. पशुपति-मस्तक-केतकच्छदत्वम्।
6. एष भवतोः सौन्दर्यावलोक जनितेन कौतूहलेन पृच्छामि।
7. कथमस्मत् समानाभिजनौ संवृत्तौ?
8. कुशं निर्दिश्य।
9. अहो! उदात्तरम्यः समुदाचारः।
10. अहमत्र भवतोः जनकं नामतो वेदितुम् इच्छामि।
11. किं कुपिता एवं भणति, उत प्रकृतिस्था?
12. एतयोर्जननी तेन अवमानिता निर्वासिता एतेन वचनेन दारको निर्भर्त्सयति।
13. सा तपस्विनी मत्कृतेनापराधेन स्वापत्यम् एवं निर्भर्त्सयति।
14. विदूषकम् अवलोक्य।
15. कुतूतलेन अविष्टः मातरमनयोः नामतः वेदितुम् इच्छामि।
16. न युक्तम् च स्त्रीगतम् अनुयोक्तुम्।
17. किं नामधेया युवयोः जननी?
18. तपोवनवासिनः देवी इति नाम्ना आह्वयन्ति।
19. भगवान् वाल्मीकिः वधूः इति।
20. इयती वेला सञ्जाता।
21. भवन्तौ गायन्तौ कविरपि पुराणः।
22. गिरां सन्दर्भः अयं प्रथमम् अवतीर्णोः वसुमतीम्।
23. अहमपि एतयोश्चिरासन परिखेदं विहरणं कृत्वा अपनयामि।

Answer

Answer:
1. उप + सृ + ल्यप्, प्र + नम् + ल्यप्।
2. ग्राह + इन् (णिन्)।
3. अधि + आस् + तुमुन्।
4. लल् + अनीयर।
5. केतकच्छ + त्व।
6. जन् + क्त।
7. सम् + वृत् + क्त।
8. निर् + दिश् + ल्यप्।
9. रम् + यत्।
10. नाम + तसिल्, विद् + तुमुन्।
11. कुप् + क्त + टाप्, प्रकृतिस्थ + टाप्।
12. अव + मन् + क्त + टाप्, निर् + वस् + क्त + टाप्।
13. तपस्वी + ङीप्।
14. अव + लोक् + ल्यम्।
15. नाम : तसिल्, विद् + तुमुन्।
16. युज् + क्त, अनु + युज् + तुमुन्।
17. नामधेय + टाप्।
18. वास् + इन् (णिन्), देव + ङीप्।
19. भग + मतुप्।
20. सम् + जन् + क्त + टा।
21. गै + शतृ।
22. अव + तृ + क्त।
23. वि + हृ + ल्युट्।

(5)

1. कृषक: बलीवर्दाभ्यां क्षेत्रकर्षणं कुर्वन् आसीत्।
2. तयोः एकः जवेन गन्तुम् अशक्तः आसीत्।
3. कृषकः तं दुर्बलं वृषभं तोदनेन नुद्यमानः अवर्तत।
4. सः ऋषभः हलम् ऊढूवा गन्तुमशक्तः क्षेत्रे पपात।
5. क्रुद्धः कृषीवलः तम् उत्थापायितुम् बहुवारम् यत्नमकरोत्।
6. तथापि वृषः न उत्थितः।
7. भूमौ पतिते स्वपुत्रं दृष्ट्वा सर्वधेनूनां मातुः सुरभेः नेत्राभ्याम् अश्रूणि आविरासन्।
8. सः दीन इति जानन् अपि कृषक: तं बहुधा पीडयति।
9. इतरमिव धुरं वोढुं सः न शक्नोति।
10. इति इन्द्रेण पृष्टा सुरभिः प्रत्यवोचत्। .
11. दीनस्य तु सतः शक्र! पुत्रस्य अभ्यधिका कृपा।
12. सर्वेषु अपत्येषु जननी तुल्यवत्सला एव।
13. पश्यतः एव सर्वत्र जलोपप्लवः सञ्जातः।
14. कृर्षकः हर्षातिरेकेण कर्षाणाविमुखः सन् वृषभौ नीत्वा गृहमगात्।

Answer

Answer:
1. कृ + शत।
2. गम् + तुमुन्।
3. नुद् + शानच्।
4. वह् + क्त्वा।
5. क्रुध् + क्त, उत् + स्थाप् + तुमुन्।
6. उत् + स्था + क्त।
7. पत् + क्त, दृश् + क्त्वा।
8. ज्ञा + शतृ।
9. वह् + तुमुन्।
10. पृष् + क्त, टाप।
11. अस् + शतृ, अभि + अधिक + टाप/अभ्यधिक + टाप।
12. तुल्यवत्सल + टाप।
13. दृश + शतृ, सम् + जन् + क्त।
14. अस् + शत, नी + क्त्वा।

(6)

1. कृत्वा यं नावसीदति।
2. गुणी गुणं वेत्ति न वेत्ति निर्गुणः।
3. निमित्तम् उद्दिश्य हि यः प्रकुप्यति।
4. अकारणद्वेषि मनस्तु यस्य वै।
5. उदीरितः अर्थः पशुनापि गृह्यते।
6. हयाश्च नागाश्च वहन्ति बोधिताः।
7. अनुक्तम् अपि ऊहति पण्डितो जनः।
8. देहस्थितः देहविनाशानाय।
9. यथास्थितः काष्ठगतः हि वह्निः।
10. सेवितव्यः महावृक्षः फलच्छायासमन्वितः।
11. संपत्तौ च विपत्तौ च महताम् एकरूपता।
12. अश्वश्चेद् धावने वीरः भारस्य वहने खरः।

Answer

Answer:
1. कृ + क्त्वा।
2. गुण + इन्।
3. उत् + दिश् + ल्यप्।
4. द्वेष + इन् (णिन्)।
5. उत् + ईर् + क्त।
6. बुध् + णिच् + क्त।
7. अन् + वच् + क्त।
8. स्था + क्त।
9. गम् + क्त।
10. सेव् + तव्यत्, सम् + अनु + इ + क्त।
11. एकरूप + तल्।
12. धाव् + ल्युट्, वह् + ल्युट्।

(7)

1. समीपे एव एका नदी वहति।
2. तदैव एक : वानरः आगत्य तस्य पुच्छं धुनोति।
3. क्रुद्धः सिंहः तं प्रहर्तुम् इच्छति।
4. परं वानरः तु कूर्दित्वा वृक्षम् आरूढः।
5. अपरः वानरः सिंहस्य कर्णम् आकृष्य पुनः वृक्षोपरि आरोहति।
6. वृक्षोपरि च विविधाः पक्षिणः अपि सिंहस्य एतादृशीं दशां दृष्ट्वा कलरवं कुर्वन्ति।
7. क्रोधेन गर्जन्।
8. किमर्थं मामेवं तुदन्ति सर्वे मिलित्वा?
9. किं न श्रुतां त्वया पञ्चतन्त्रोक्तिः।
10. यो न रक्षति वित्रस्तान् पीड्यमानान् परैः सदा।
11. आम् सत्यं कथितं त्वया।
12. वस्तुतः वनराजः भवितुं तु अहमेव योग्यः।
13. (उपहसन्) कथं त्वं योग्यः वनराजः भवितम्।
14. मम सत्यप्रियता तु जनानां कृते उदाहरणस्वरूपा।
15. अस्माकं परिश्रमः ऐक्यं च विश्वप्रतिथम्।
16. अपि च काकचेष्टः विद्यार्थी एव आदर्शच्छात्रः मन्यते।
17. वसन्तसमये प्राप्ते काकः काकः पिकः पिकः।
18. अहं यदि तव संततिं न पालयमि।
19. समीपतः एव आगच्छन्।
20. सर्वां वार्ताः शृण्वन् एव अहम् अत्रागच्छम्।
21. अहं विशालकायः, बलशाली पराक्रमी च।
22. वन्यपशून् तु तुदन्तं जन्तुमहं स्वशुण्डेन पोथयित्वा मारयिष्यामि।
23. शीघ्रमेव गजस्यापि पुच्छं विधूय वृक्षोपरि आरोहति।
24. गजः तं वृक्षमेव स्वशुण्डेन आलोडयितुम् इच्छति।
25. एवं गजं वृक्षात् वृक्षं प्रति धावन्तं दृष्टवा सिंहः अपि हसति।
26. सिंह गजं वा पराजेतुं समर्था अस्माकं जातिः।
27. अरे! अरे! मां विहाय कथमन्यः कोऽपि राजा भवितुम् अर्हति।
28. योजना निर्मीय च स्वसभायां विविधपदम् अलंकुर्वाणैः जन्तुभिः मिलित्वा रक्षापायान् कारयिष्यामि।
29. वराकान् मीनान् छलेन अधिगृह्य क्रूरतया भक्षयसि।
30. तव कारणात् सर्वं पक्षिकुलमेव अवमानितं जातम्।
31. मम शिरसि राजमुकुटमिव शिखां स्थापयता विधात्रा एव अहं पक्षिराजः कृतः।
32. पिच्छान् उद्घाट्य नृत्यमुद्रायां स्थितः सन्।
33. नृत्यातिरिक्तं का तव विशेषता।
34. सर्वथा सम्यक् उक्तम् सिंहमहोदयेन।
35. परम् अधुना तु कोऽपि पक्षी राजेति निश्चेतव्यम्।
36. तैः सर्वेः गहन निद्रायां निश्चिन्तं स्वपन्तम् उलूकं वीक्ष्य विचारितम्।
37. स्वभावरौद्रमत्युग्रं क्रूरम् अप्रिय वादिनम्।
38. यूयं सर्वे एव मे सन्ततिः।
39. सर्वे प्राणिनः समवेतस्वरेण।
40. कथयति तु भवती सर्वथा सम्यक्।
41. अहं प्रकृतिः युष्माकं सर्वेषां जननी।
42. सर्वेषामेव मत्कृते महत्त्वं विद्यते यथासमयम्।
43. अपितु मिलित्वा एव मोदध्वं जीवनं च रसमयं कुरुध्वम्।
44. अगाधजलसञ्चारी न गर्वं याति रोहितः।
45. प्राणिनां जायते हानिः परस्पर विवादतः।

Answer

Answer:
1. एक + टाप्।
2. आ + गम् + ल्यप्।
3. क्रुध् + क्त, प्र + ह + तुमुन्।
4. कूर्द + क्त्वा, आ + रूढ् + क्त।
5. आ + कृष् + ल्यप्।
6. पक्ष् + इन्, एतादृश् + ङीप्।
7. गर्छ + शतृ।
8. मिल् + क्त्वा।
9. श्रु + क्त + टाप्।
10. पीड् + शानच्।
11. कथ् + क्त।
12. वस्तु + तसिल, भू-तुमुन्।
13. उप + हस् + शतृ, भू + तुमुन्।
14. सत्यप्रिय + तल्, स्वरूप + टाप्।
15. प्रथ् + क्त।
16. विद्यार्थी + इन् (णिन्)!
17. प्र + आप् + क्त।
18. सम् + तन् + क्तिन्।
19. समीप + तसिल्, आ + गम् + शतृ।।
20. श्रु + शत।
21. बलशाल + इन् (णिन्), पराक्रम + इन् (पिण्)।
22. तुद् + शतृ, पुथ् + क्त्वा।
23. वि + धू + ल्यप्।
24. आ + लोड् + तुमुन्।
25. धाव् + शतृ।
26. पर + आ + जि + तुमुन्।
27. वि + हि + ल्यप्, भू + तुमुन्।
28. निर् + मित्र् + अलम् + कृ + शानच् ल्यप्।
29. अधि + गृह् + ल्यप्, क्रूर + तल्।
30. जन् + क्त।
31. स्थाप् + शतृ।
32. उत् + घाट् + ल्यप्, अस् + शतृ।
33. विशेष + तल्।
34. वच् + क्त।
35. पक्ष + इन् (णिन्), निस् + चिञ् + तव्यत्।
36. स्वप् + शतृ, वि + ईक्ष् + ल्यप्, वि + चर्, + क्त।
37. वाद + इन् (णिन्)।
38. सम् + तन् + क्तिन्।
39. प्राण + इन्।
40. भवत् + ङीप्।
41. प्र + कृ + क्तिन्।
42. महत् + त्व।
43. रस + मयट।
44. सम् + चार + इन् (णिच्)।
45. वि + वाद + तसिल्।

(8)

1. कश्चन निर्धनो जनः भूरि परिश्रम्य किञ्चिद् वित्तम् उपार्जितवान्।
2. तेन स्वपुत्रं एकस्मिन् महाविद्यालये प्रवेशं दापयितुं सफलो जातः।
3. तत् तनयः तत्रैव छात्रावासे निवसन् अध्ययने संलग्नः समभूत्।
4. एकदा स पिता तनूजस्य रुग्णताम् आकर्ण्य व्याकुलः जातः।
5. पुत्रं द्रष्टुं च सः प्रस्थितः।
6. परमर्थकार्येन पीडितः स बसयानं विहाय पदातिरेव प्राचलत्।
7. पदातिक्रमेण संचलन् सायं समये अपि असौ गन्तव्याद् दूरे आसीत्।
8. निशान्धकारे प्रसृते विजने प्रदेशे पदयात्रा न शुभावहा।
9. एवं विचार्य स पार्श्वस्थिते ग्रामे रात्रिनिवासं कर्तुं कञ्चिद् गृहस्थम् उपागतः।
10. करुणापरः गृही तस्मै आश्रयं प्रायच्छत्।
11. विचित्रा दैवगतिः।
12. कश्चन चौरः गृहाभ्यन्तरं प्रविष्टः।
13. तत्र स निहिताम् एका मञ्जूषाम् आदाय पलायितः।
14. प्रबुद्धः अतिथिः चौरशङ्कया तमन्वधावत्।
15. चौरः एव उच्चैः क्रोशितुम् आरभत।
16. तस्य तारस्वरेण प्रबुद्धाः ग्रात्मवासिनः स्वगृहाद् निष्क्रम्य तत्रागच्छन्।
17. वराकमतिथिम् एव च चौरं मत्वा अभÉयन्।
18. रक्षापुरुषः तदा तम् अतिथिं चौरोऽयम् इति प्रख्याप्य करागृहे प्राक्षिपत्।
19. स आरक्षी चौर्याभियोगे तं न्यायालयं नीतवान्।
20. किन्तु प्रमाणाभावात् स निर्णेतुं नाशक्नोत्।
21. ततोऽसौ तौ अग्रिमे दिने उपस्थातुम् आदिष्टवान्।
22. तौ न्यायालये स्व-स्व-पक्षं पुनः स्थापितवन्तौ।
23. इतः क्रोशद्वयान्तराले कश्चिज्जनः केनापि हतः।
24. आदिश्यतां किं करणीयम् इति।।
25. न्यायाधीशः आरक्षिणम् अभियुक्तं च तं शवं न्यायालये आनेतुम् आदिष्टवान्।
26. तौ ते देहं स्कन्धेन वहन्तौ न्यायाधिकरणं प्रति प्रस्थितौ।
27. भारवतः शवस्य स्कन्धेन वहनं तत्कृते दुष्करम् आसीत्।
28. तस्य क्रन्दनं निशम्य मुदित आरक्षी तमुवाच।
29. इति प्रोच्य उच्चैः अहसत्।
30. आरक्षिणि निजपक्षं प्रस्तुतवति आश्चर्यमघटत्।
31. सः शवः प्रावारकम् अपसार्य न्यायाधीशम् अभिवाद्य निवेदितवान्।
32. मान्यवर! एतेन आरक्षिणा अध्वनि यद् उक्तं तद् वर्णयामि।
33. त्वया अहं चोरितायाः मञ्जूषायाः ग्रह्णात् वारितः।
34. तं जनं ससम्मानं न्यायाधीशः मुक्तवान्।
35. नीतिं युक्तिं समालम्ब्य लीलया एव प्रकृर्वते मतिवैभव शालिनः।

Answer

Answer:
1. परि + श्रम् + ल्यप्, उप + अ + क्तवतु।
2. दा + णिच् (दापय्) + तुमुन्।
3. नि + वस् + शतृ।
4. रुग्ण + तल्, आ + कर्ण + ल्यप्, जन् + क्त।
5. दृश् + तुमुन्, प्र + स्था + क्त।।
6. पीड् + क्त, वि + हा + ल्यप्!
7. सम् + चल् + शतृ, गम् + तव्यत्।
8. प्र + सृ + क्त, शुभावह + टाप्।
9. वि + चर् + ल्यप्, कृ + तुमुन्, उप + आ + गम् + क्त।
10. गृह + इन् (णिन्)।
11. विचित्र + टाप।
12. प्र + विश् + क्त।
13. नि + हि + क्त + टाप्, आ + दा + ल्यप्, पलाय् + क्त।
14. प्र + बुध् + क्त।
15. क्रुश् + तुमुन्।
16. वास + इन् (णिन्), निस् + क्रम् + ल्यप्।
17. मन् + क्त्वा।
18. प्र + ख्याप् + ल्यप्।
19. आरक्ष + इन् (णिन्), नी + क्तवतु।
20. निर् + नी + तुमुन्।
21. आ दिश् + तुमुन्, आ + दिश् + क्तवतु।
22. स्थाप् + क्तवतु।
23. हन् + क्त।
24. कृ + अनीयर्।
25. आरक्ष + इन् (णिन्), अभि + युज् + क्त, आ + दिश् + क्तवतु।
26. वह् + शतृ, प्र + स्था + क्त।
27. भार + मतुप्।
28. नि + शम् + ल्यप्, मुद् + क्त।
29. प्र + क्च् + ल्यप्।
30. प्र + स्तु + क्तवतु।
31. अप+सृ+विच्+ ल्यप्, अभि+वाद्+ल्यप्, नि+विद्+ क्तवतु।
32. वच् + क्त।
33. वृञ् + णिच् + क्त।
34. मुच् + क्तवतु।
35. नी + क्तिन्, सम् + आ + लम्ब् + ल्यप्, शाल + इन् (णिन्)।

(9)

1. पिताऽस्य किं तपस्तेपे इति उक्तिः तत् कृतज्ञता।
2. अवक्रता यथा चित्ते तथा वाचि भवेद् यदि।
3. तदेवाहुः महात्मानः समत्वम् इति तथ्यतः।
4. त्यक्त्वा धर्मप्रदां वाचं परुषां योऽभ्युदीरयेत्।
5. परित्यज्य फलं पक्वम्।
6. विद्वांस एव लोकेऽस्मिन् चक्षुष्मन्तः प्रकीर्तिताः।
7. यत् प्रोक्तं येन केनापि तस्य तत्त्वार्थनिर्णयः।
8. कर्तुं शक्यो भवेद्येन स विवेक इति ईरितः।
9. वाक्पटुः धैर्यवान् मन्त्री सभायामप्यकातरः।
10. तस्माद् रक्षेत् सदाचारं प्राणेभ्योऽपि विशेषतः।

Answer

Answer:
1. वच् + क्तिन्, कृतज्ञ + तल्।
2. अवक्र + तल।
3. सम + त्व, तथ्य + तसिल्।
4. त्यज् + क्त्वा, धर्मप्रद + टाप्।
5. परि + त्यज् + ल्यप्।
6. चक्षुष् + मतुप्, प्र + कीर् + क्त।
7. प्र + वच् + क्त।
8. कू + तुमुन्, शक् + यत्, ईर् + क्त।
9. धैर्य + मतुप्, मन्त्र + इन् (णिनि)।
10. विशेष + तसिल्।

(10)

1. तदाकस्मादेव गुर्जरराज्यं क्रन्दनविकलं विपन्नञ्च जातम्।
2. भूकम्पस्य दारुण-विभीषिका कच्छजनपदं ध्वसावशेषु परिवर्तिवती।
3. फालद्वये विभक्ता भूमिः।
4. भूमिगर्भात् उपरि निस्सरन्तीभिः दुर्वार-जलधाराभिः महाप्लावनदृश्यम् उपस्थितम्।
5. प्राणिनः तु क्षणेनैव मृताः।
6. ध्वस्तभवनेषु सम्पीडिताः सहस्रशोऽन्ये सहायतार्थं क्रन्दन्ति स्म।
7. केचन शिशवस्तु द्वित्राणि दिनानि जीवनं धारितवन्तः।
8. कश्मीर-प्रान्ते पाकिस्तान-देशे च धरायाः महत् कम्पनं जातम्।
9. पृथिव्याः अन्तर्गर्भे विद्यमानाः बृहत्यः पाषाणशिलाः यदा त्रुट्यन्ति।
10. येन महाविनाशदृश्यम् समुत्पद्यते।
11. तत्सर्वमेव लावारसताम् उपेत्य दुर्वारगत्या बहिर्निष्क्रामति।
12. धूमभस्मावृतं जायते तदा गगनम्।
13. ज्वालाम् उगिरन्तः एते पर्वता भीषणं भूकम्पं जनयन्ति।
14. प्रकृति-समक्षमद्यापि विज्ञान गर्वितः मानवः वामनकल्पः एव।
15. वस्तुतः शान्तानि एव पञ्चतत्त्वानि कल्पन्ते।

Answer

Answer:
1. जन् + क्त।
2. परि + वृत् + क्तवतु + ङीप्।
3. वि + भज् + क्त + टाप्।
4. निस् + सृ + शतृ
5. प्राण + इन् (णिन्), मृ + क्त।
6. सम् + पीड् + क्त।
7. धृ + णिच् + क्तवतु।
8. कम्प् + ल्युट।
9. विद् + शानच्।
10. दृश् + यत्।
11. लावारस + तल्, उप + इ + ल्यप्।
12. आ + वृञ् + क्त।
13. उत् + गिर् + शतृ।
14. गर्व + इतन्।
15. वस्तु + तसिल्।

(11)

1. वत्स! मणिकारश्रेष्ठिनं चन्दनदासम् इदानीं द्रष्टुमिच्छामि।
2. निष्क्रम्य चन्दनदासेन सह प्रविश्य।
3. ( उपसृत्य) उपाध्याय! अयं श्रेष्ठी चन्दनदासः।
4. अत्यादरः शङ्कनीयः।।
5. आर्यस्य प्रसादेन अखण्डिता मे वाणिज्या।
6. आर्य! अनुगृहीतः अस्मि।
7. इति भवता प्रष्टव्याः स्मः।
8. कर्णौ पिधाय।
9. त्वम् अद्यापि राजापथ्य कारिणः अमात्यराक्षसस्य गृहजनं स्वगृहे राक्षसि।
10. केनापि अनार्मेण आर्याय निवेदितम्।
11. भीताः पूर्वराजपुरुषाः देशान्तरं व्रजन्ति।
12. गृहेषु गृहजनं निक्षिप्य भीतरः राजपुरुषाः देशान्तरं व्रजन्ति।

Answer

Answer:
1. श्रेष्ठ + इन् (णिन्)।
2. निस् + क्रम् + ल्यप्, प्र + विश् + ल्यप्।
3. उप + सृ + ल्यप्, श्रेष्ठ + इन् (णिन्)।
4. शङ्क् + अनीयर/शङ्क + अनीयर।
5. अखण्डित + टाप्/अखण्ड + इनच् + टाप्, वाणिज्य + टाप्।
6. अन् + ग्रह् + क्त।
7. प्रच्छ् (पृष) + तव्यत्।
8. पि + धा + ल्यप्।
9. कार + इन् (णिन्)।
10. नि + विद् + क्त।
11. भी + क्त।
12. नि + क्षिप् + ल्यप्।

(12)

1. न सा बकसहस्रेण परितः तीरवासिना।
2. भुक्ता मृणालपटली भवता निपीता।
3. न्यम्बूनि यत्र नालिनानि निषेवितानि।
4. कृत्येन केन भवितासि कृतोपकारः।
5. भवता या तरोरस्य पुष्टिः।
6. सा किं शक्या जनयितुम्।
7. धारासारानपि विकिरता विश्वतो वारिदेन।
8. मीनो नु हन्त कतामां गतिम् अभ्युपैतु।
9. एक एव खगो मानी वने वसति चातकः।
10. आश्वास्य पर्वतकुलं तपानोष्णतप्त।
11. नानानदीनदशतानि च पूरयित्वा।

Answer

Answer:
1. वास + इन् (णिन्)।
2. भुज् + क्त + टाप्, नि + पा + + क्त + टाप्।
3. नि + सेव् + क्त।
4. कृ + यत्।
5. पुष् + क्तिन्।
6. शक् + यत् + टाप्।
7. विश्व + तसिल्।
8. कतम् + टाप, गम् + क्तिन्।
9. मान + इन् (णिन्)।
10. आ + श्वस् + ल्यप्।
11. पूर् + क्त्वा।

We think the shed NCERT MCQ Questions for Class 10 Sanskrit Grammar प्रत्ययाः with Answers Pdf free download will benefit you to the fullest. For any queries regarding CBSE Class 10 Sanskrit प्रत्ययाः MCQs Multiple Choice Questions with Answers, share with us via the below comment box and we’ll reply back to you at the earliest possible.

प्रत्ययाः MCQ Questions with Answers Class 10 Sanskrit Read More »

सन्धिः MCQ Questions with Answers Class 9 Sanskrit

MCQ Questions / Prasanna

Students who are searching for NCERT MCQ Questions for Class 9 Sanskrit Grammar सन्धिः with Answers Pdf free download can refer to this page thoroughly. Because here we have compiled a list of MCQ Questions for Class 9 Sanskrit with Answers. So, Plan your Exam Preparation accordingly with the सन्धिः Class 9 MCQs Questions with Answers PDF. Also, you can practice and test your subject knowledge by solving these सन्धिः objective questions.

MCQ Questions for Class 9 Sanskrit Grammar सन्धिः with Answers

अधोलिखितेषु स्थूलपदेषु सन्धि अधौदतैः पदैः अवचित्य लिखत (निम्नलिखित स्थूल पदों की सन्धि दिए गए पदों में से चुनकर लिखिए।)
Choose the correct join bold words from the given options.

Question 1.
द्रोणाचार्यः प्रीतः भूत्वा कं ब्रह्म + अत्रम् अशिक्षत्?
(क) ब्रह्मअस्त्रम्
(ख) ब्रह्मास्त्रम्
(ग) बास्त्रम्
(घ) बह्मास्त्रम्

Answer

Answer: (ख) ब्रह्मास्त्रम्

Question 2.
अये! किमयंः देव + आलयः?
(क) देआलय
(ख) दैवआलय।
(ग) देवालयः
(घ) दैआलय

Answer

Answer: (ग) देवालयः

Question 3.
चक्रस्य प्रति + एकम् अरमपि उत्कीर्णम्।
(क) प्रतीकम्
(ख) प्रतिकम्
(ग) प्रत्यिकम्
(घ) प्रत्येकम्

Answer

Answer: (घ) प्रत्येकम्

Question 4.
न + एव! तर्ति शृणुत ध्यानेन।
(क) नेव
(ख) नैव
(ग) नएव
(घ) एंव

Answer

Answer: (ख) नैव

Question 5.
चदुर्दश मनु + अन्तराणाम् समूह कल्पः।
(क) मनोन्तराणाम्
(ख) मन्वन्तराणाम्
(ग) मनवन्तराणाम्
(घ) मनुअन्तरणाम्

Answer

Answer: (घ) मनुअन्तरणाम्

Question 6.
तदा + एव समारोहारम्भे कश्चन विद्वान् सङ्कल्पवाचन करोति।
(क) तदाव
(ख) तदेव
(ग) तदैव
(घ) तदव

Answer

Answer: (ग) तदैव

Question 7.
राज्ञः नेत्रदान + अर्थम् निश्चयं ज्ञात्वा अमात्याः विषण्णाः भूत्वा अवदन्।
(क) नेत्रदानार्थम्
(ख) नेत्रदानर्थम्।
(ग) नेत्रदाअर्थम्
(घ) नेत्रदानार्थम्

Answer

Answer: (घ) नेत्रदानार्थम्

Question 8.
यथा + उचितम् क्रियताम्।
(क) यथाचितम्
(ख) यथोचितम्
(ग) यथोचीतम्
(घ) यथुचितम्

Answer

Answer: (ख) यथोचितम्

अधोलिखितेषु रेखाङ्किकतपदेषु सन्धिच्छेदं अधोलिखितैः शुद्धपदैः चित्वा लिखत (निम्नलिखित रेखांकित पदों का सन्धि-विच्छेद नीचे लिखे पदों में से शुद्ध पद चुनकर लिखिए।)
Choose the correct answer words from the given options.

Question 1.
राजवैद्यः प्रोवाच।
(क) प्र + ओवाच
(ख) प्रो + वाच
(ग) प्र + उवाच
(घ) प्राव + वाच

Answer

Answer: (ग) प्र + उवाच

Question 2.
स बाल्यात् एव वृद्धोपसेवी, विनयशीलः शास्त्रपारङ्गतः च आसीत्।।
(क) वृद्धा + अपसेवी
(ख) वृद्ध + उपसेवी
(ग) वृद्धा + सेवी
(घ) वृद्धाय + सेवी

Answer

Answer: (ख) वृद्ध + उपसेवी

Question 3.
तस्य उपदेशस्यैव एकम् अंशम् अद्य वयं पठामः किल।
(क) उपदेश + अस्यैव
(ख) उपदेश्य + ऐव
(ग) उपदेशस्य + एव
(घ) उप + देशस्य

Answer

Answer: (ग) उपदेशस्य + एव

Question 4.
प्रत्यक्षं किं प्रमाणम्?
(क) प्रति + अक्ष
(ख) प्रति + यक्ष
(ग) प्रति + अक्षम्
(घ) प्र + अत्यक्षम्

Answer

Answer: (ग) प्रति + अक्षम्

Question 5.
अत्र अनेके प्रमुखोत्सवाः।
(क) प्रमुख + उत्सवाः
(ख) प्रमुख + उत्सवः
(ग) प्रमुख + अतिशय
(घ) प्रमुख + ओत्सवाः

Answer

Answer: (क) प्रमुख + उत्सवाः

अधोलिखितेषु स्थूलपदेषु सन्धिविच्छेदम् अथवा सन्धि कृत्वा लिखत (नीचे लिखे स्थूल शब्दों का सन्धि-विच्छेद अथवा सन्धि लिखिए।)
Join or Separate the given underlined words and write.

(i) लते! पश्य, सूर्य + उदयः भवति।
(ii) मातृ + आज्ञा सर्वदा पालनीया।
(iii) अहम् वनोत्सव द्रष्टुम् गच्छामि।
(iv) त्वमपि देवालयम् गच्छ।
(v) अद्य + अवकाशः अस्ति।
(vi) अहम् + वाटिकां गमिष्यामि।
(vii) रमेश: छात्राणाम् नायकः अस्ति।
(viii) तत्र + एव मम मित्रम् आगमिष्यति।
(ix) अम्ब! अद्याहम् मित्रेण सह शुक्रतालम् गतवान्।
(x) तरुच्छायां सुघना अस्ति।
(xi) राष्ट्रपते भो + अनम् द्रष्टुम् गमिष्यति।
(xii) सहसा + एव वृष्टिः आगता।
(xiii) पर + उपदेशे पाण्डित्यं सर्वेषां सुकरं नृणाम्।
(xiv) विद्यालये वार्षिकोत्सवः अस्ति।
(xv) गणेशः शंकरः सुतः अस्ति।
(xvi) केऽपि जनाः केवलं सुखम् इच्छन्ति परं।
(xvii) इदं एव भवति।
(xviii) विशालौ पर्वताविव।
(xix) सह नाववतु।
(xx) नाहं स्वर्ग कामये।
(xxi) सः विशालं भवनम् दृष्ट्वाविस्मितः अभवत्।
(xxii) मुनीन्द्राः वने वसन्ति।
(xxiii) अस्माकं कक्षाया नायकः अतिस्निग्धः अस्ति।
(xxiv) द्वावेव मुनी आसने तिष्ठतः।
(xxv) त्वम् इन्द्रियाण्मादौ नियम्य कामं जहि।
(xxvi) त्वाम् अत्र प्राप्य अतीव प्रसन्न + अस्मि।
(xxvii) सा प्रातः देव + आलयं गच्छति।
(xxviii) कामात् क्रोधाऽभिजायते।।
(xxix) अनिच्छन् अपि वाघैय! बलादिव नियोजितः।
(xxx) सर्वथा जागरूकोऽहं छात्राणां कृते आदर्शः।
(xxxi) सः चिन्निरर्थकं नीतिः।

Answer

Answer:
(i) सूर्योदयः
(ii) मात्राज्ञा
(iii) वन + उत्सव
(iv) देव + आलयम्
(v) अद्यावकाशः
(vi) अहंवाटिका
(vii) नै + अकः
(viii) तत्रैव
(ix) अद्य + अहम्
(x) तरु + छाया
(xi) भवनम्
(xii) सहसैव
(xiii) परोपदेशे
(xiv) वार्षिक + उत्सवः
(xv) गण + ईशः
(xvi) के + अपि
(xvii) भो + इति
(xviii) पर्वतौ + इवं
(xix) नौ + अपतु
(xx) न + अहम्
(xxi) भौ + अनम्
(xxii) मुनि + इन्द्राः
(xxiii) नै + अकः
(xxiv) द्वौ + एव
(xxv) इन्द्रियाणि + आदौ
(xxvi) प्रसन्नोऽस्मि
(xxvii) देवालयं
(xxviii) क्रोधो + अभिजायते
(xxix) बलात् + इव
(xxx) जागरूको + अहं
(xxxi) चेत् + निरर्थकं

शुद्धं सन्धिपदं (✓) इति चिह्नन अङ्कयत
(शुद्ध सन्धि पद को (✓) चिह्न से अंकित कीजिए)

(i) पितृ + इच्छा = पित्रेच्छा ( ) / पित्रिच्छा ( )
(ii) महा + ऋषिः = महर्षिः ( ) / महार्षिः। ( )
(iii) देव + इन्द्रः = देविन्द्रः ( ) / देवेन्द्रः ( )
(iv) पर + उपकारः = परोपकारः ( ) / परूपकारः ( )
(v) कवि + ईश्वरः = कवेश्वरः ( ) / कवीश्वरः ( )
(vi) अपि + एवम् = अप्येवम् ( ) / अप्यैवम्। ( )
(vii) मधु + अत्र = मधूत्र ( ) / मध्वत्र ( )

Answer

Answer:
(i) पितृ + इच्छा = पित्रेच्छा / पित्रिच्छा (✓)
(ii) महा + ऋषिः = महर्षिः (✓) महार्षिः।
(iii) देव + इन्द्रः = देविन्द्रः / देवेन्द्रः (✓)
(iv) पर + उपकारः = परोपकारः (✓) / परूपकारः।
(v) कवि + ईश्वरः = कवेश्वरः / कवीश्वरः (✓)
(vi) अपि + एवम् = अप्येवम् (✓) / अप्यैवम्।
(vii) मधु + अत्र = मधूत्र / मध्वत्र (✓)

अधोलिखितेषु वाक्येषु स्थूलाक्षरपदेषु सन्धिं कृत्वा लिखत।

(i) अहम् + वाटिका गमिष्यामि।
(ii) सः + अपि महा सहगमिष्यति।
(iii) तेन सह श्यामः + अपि अस्ति।
(iv) मुखात् + अमृतं वचः श्रोतुं जनाः आगच्छन्ति।
(v) तेन सह जगत् + ईश अपि अस्ति।
(vi) त्वाम् अत्र प्राप्य अहम् अतीव प्रसन्न + अस्मि।
(vii) सुधे! कथं त्वं विलम्बात् + आगतः।
(viii) भवेत् अत्र नित्यं प्रभो + अनुग्रहः ते।
(ix) प्रभो + अत्र स्वानुग्रहं करोतु।
(x) हे प्रभो! मह्यं सत् + मतिं देहि।
(xi) केचन जनाः विद्याम् इच्छन्ति केचन धनम् + च।
(xii) सन्तोषः एव सत् + निधानम्।

Answer

Answer:
(i) अहंवाटिकां।
(ii) सोऽपि।
(iii) श्यामोऽपि।
(iv) मुखादमृत।
(v) जगदीशः
(vi) प्रसन्नोऽस्मि।
(vii) विलम्बादागता।
(viii) प्रभोऽनुग्रहः।
(ix) प्रभोऽत्र।
(x) सन्मतिम्।
(xi) धनञ्च अथवा धनं च।
(xii) सन्निधानम्।

उदाहरणानुसारम् सन्धिं कुरुत। (उदाहरण के अनुसार सन्धि करें)

Answer

Answer:
(iii) ए + अ = पुस्तकेऽत्र
(iv) ए + अ = देशेऽभावः
(v) ओ + अ = विज़्णोऽत्र
(vi) ओ + अ = विभोऽस्मान्
(vii) ए + अ = सेवेतेऽधुना
(viii) ए + अ = मोदेऽहम्
(ix) ए + अ = लज्जतेऽयम्

उदाहरणम् अनुसृत्य सन्धि-विच्छेदः क्रियताम्। (उदाहरण के अनुसार सन्धि-विच्छेद करें)

यथा- केऽपि = के + अपि
(i) गृहेऽपि = ……………….
(ii) साधोऽत्र = ……………….
(iii) प्रभोऽनुग्रहः = ……………….
(iv) त्यागेऽपि = ……………….
(v) परिणामेऽमृतम् = ……………….
(vi) सर्वेऽस्मिन् = ……………….

Answer

Answer:
(i) गृहे+अपि
(ii) साधो+अत्र
(iii) प्रभो+ अनुग्रह:
(iv) त्यागे+अपि
(v) परिणामे+अमृतम्
(vi) सर्वे+अस्मिन्

स्थूलपदेषु सन्धिच्छेदम् दत्तेभ्यः विकल्पेभ्यः शुद्धं चित्त्वा उत्तरपुस्तिकायां लिखत (स्थूल पदों में सन्धिच्छेदयुक्त पद को दिए गए विकल्पों में से शुद्ध चुनकर उत्तर-पुस्तिका में लिखिए।)
Separate bold words and choose the appropriate answer from the options given below and write the answer in the answer sheet.

Question 1.
पश्य पश्य तत् रमणीयं भवनम्।
(क) भव + अनम्
(ख) भौ + अनम्
(ग) भू + अनम्
(घ) भो + अनम्।

Answer

Answer: (घ) भो + अनम्।

Question 2.
विशालौ पर्वताविव।
(क) पर्वतौ + इव
(ख) पर्वतो + इव
(ग) पर्वताः + विव
(घ) पर्वत + आविव।

Answer

Answer: (क) पर्वतौ + इव

Question 3.
राज्ञः स्वेषु गात्रेष्वपि निरासक्तिं विज्ञाय ब्रह्माण्डं व्याकुलम् अभवत्।।
(क) गात्रे + ष्वपि
(ख) गात्रेष् + वपि
(ग) गात्रेः + वपि
(घ) गात्रेषु + अपि।

Answer

Answer: (घ) गात्रेषु + अपि।

Question 4.
त्वमिन्द्रियाण्यादौ नियम्य।
(क) इन्द्रियाणी + आदौ
(ख) इन्द्रियाणि + आदौ
(ग) इन्द्रियाणी + यादौ
(घ) इन्द्रियाण्य + आदौ।

Answer

Answer: (ख) इन्द्रियाणि + आदौ

Question 5.
त्वम् तथैव कार्यं कुरु।
(क) तथ + एव
(ख) तथा+एव
(ग) तथा ऐव
(घ) तथा + ऐव।

Answer

Answer: (ख) तथा+एव

Question 6.
नाहं स्वर्गं कामये।
(क) न + आहं।
(ख) न + अहं
(ग) ना + हं
(घ) ना + आहे।

Answer

Answer: (ख) न + अहं

Question 7.
मुनीन्द्राः वने वसन्ति।
(क) मुनि + ईन्द्राः
(ख) मुनी + इन्द्राः
(ग) मुनि + इन्द्रः
(घ) मुनि + इन्द्राः।

Answer

Answer: (घ) मुनि + इन्द्राः।

Question 8.
अहो सत्त्वहितैषिता!
(क) सत्त्वहित + एषिता
(ख) सत्त्वहित + ऐषिता
(ग) सत्त्वहित + इषिता
(घ) सत्त्वहित + ईषिता।

Answer

Answer: (क) सत्त्वहित + एषिता

Question 9.
गुरूपदेशेन इव मम चक्षुषी समुन्मीलिते।
(क) गुरु + उपदेशेन
(ख) गुरु + ऊपदेशेन
(ग) गुरु + ओपदेशेन
(घ) गुरु + पदेशेन।

Answer

Answer: (क) गुरु + उपदेशेन

Question 10.
सुप्तोत्थितः प्रछन्नभाग्यः अवदत्।
(क) सुप्त + ओत्थितः
(ख) सुप्तो + त्थिताः
(ग) सुप्त + उत्थितः
(घ) सुप्ता + उत्थिताः।

Answer

Answer: (ग) सुप्त + उत्थितः

Question 11.
पापिनाम् च सदैव दुःखं भवति।।
(क) सद् + ऐव
(ख) सदा + एव
(ग) सत् + एव
(घ) सत् + ऐव।

Answer

Answer: (ख) सदा + एव

Question 12.
यथोचितं क्रियताम् इति नृपः अवदत्।
(क) यथा + ओचितम्
(ख) यथ + ओचितम्
(ग) यथा + औचितम्
(घ) यथा + उचितम्।

Answer

Answer: (घ) यथा + उचितम्।

Question 13.
आगच्छतु + अत्र मोहन!
(क) आगच्छत्वत्र
(ख) आगच्छत्वात्र
(ग) आगच्छतुऽत्र
(घ) आगच्छतु अत्र।

Answer

Answer: (क) आगच्छत्वत्र

Question 14.
उभौ + एव तत्र आगमिष्यतः।
(क) उभावैव
(ख) उभौवेव
(ग) उभावेव
(घ) उभौवैव।

Answer

Answer: (ग) उभावेव

Question 15.
आश्रमे उभौ + अपि अतिथी तिष्ठतः।
(क) उभवपि
(ख) उभवापि
(ग) उभावपि
(घ) उभौअपि।

Answer

Answer: (ग) उभावपि

Question 16.
यः इच्छति + आत्मनः श्रेयः।
(क) इच्छत्यत्मनः
(ख) इच्छत्यात्मनः
(ग) इच्छतिआत्मनः
(घ) इच्छत्यात्मानः।

Answer

Answer: (ख) इच्छत्यात्मनः

Question 17.
यद्यपि सः पाठं पठति तथा + अपि स्मरणं न भवति।
(क) तथपि
(ख) तथाऽपि
(ग) तथापि
(घ) तथाअपि।

Answer

Answer: (ग) तथापि

Question 18.
हित + उपदेश: नारायणपण्डितस्य कृतिः।
(क) हितोपदेशः
(ख) हितापदेशः
(ग) हितपोदेशः
(घ) हितुपदेशः।

Answer

Answer: (क) हितोपदेशः

Question 19.
याचक: अभि + इच्छितानि वस्तूनि प्राप्य सन्तुष्टः अभवत्।
(क) अभीच्छतानि
(ख) अभीच्छितानि
(ग) अभिच्छतानि
(घ) अभिच्छितानि।

Answer

Answer: (ख) अभीच्छितानि

Question 20.
अभि + इष्टानि वस्तूनि प्राप्य सन्तुष्टः अभवत्।
(क) अभीष्टानि
(ख) अभिष्टानि
(ग) अभ्यिष्टानि
(घ) अभ्युष्टानि।

Answer

Answer: (क) अभीष्टानि

We think the shed NCERT MCQ Questions for Class 9 Sanskrit Grammar सन्धिः with Answers Pdf free download will benefit you to the fullest. For any queries regarding CBSE Class 9 Sanskrit सन्धिः MCQs Multiple Choice Questions with Answers, share with us via the below comment box and we’ll reply back to you at the earliest possible.

सन्धिः MCQ Questions with Answers Class 9 Sanskrit Read More »

शब्दरूपाणि MCQ Questions with Answers Class 9 Sanskrit

MCQ Questions / Prasanna

Students who are searching for NCERT MCQ Questions for Class 9 Sanskrit Grammar शब्दरूपाणि with Answers Pdf free download can refer to this page thoroughly. Because here we have compiled a list of MCQ Questions for Class 9 Sanskrit with Answers. So, Plan your Exam Preparation accordingly with the शब्दरूपाणि Class 9 MCQs Questions with Answers PDF. Also, you can practice and test your subject knowledge by solving these शब्दरूपाणि objective questions.

MCQ Questions for Class 9 Sanskrit Grammar शब्दरूपाणि with Answers

अधोलिखितान् उचितविभक्तिपदं चित्वा वाक्यपूर्तिः क्रियताम्। (नीचे लिखे उचित विभक्तियुक्त शब्द चुनकर वाक्य को पूरा कीजिए।)
Complete the sentence choose with suitable inflexion of the words given below.

Question 1.
…………… प्रकाशेन अन्धकार: नश्यति।
(क) भानुम्
(ख) भानवे
(ग) भानोः
(घ) भान्वोः

Answer

Answer: (ग) भानोः

Question 2.
गुरुः ………….. आशीर्वादं यच्छति।
(क) छात्रान्
(ख) छात्रेभ्यः
(ग) छात्राः
(घ) छात्रम्

Answer

Answer: (ख) छात्रेभ्यः

Question 3.
…………….. अनुजः नवमकक्षायां पठति।
(क) माम्
(ख) मम
(ग) मत्
(घ) मह्यम्

Answer

Answer: (ख) मम

Question 4.
…………… आज्ञा हि अविचारणीया।
(क) गुरुभिः
(ख) गुरूणाम्
(ग) गुरुभ्यः
(घ) गुरवः

Answer

Answer: (ख) गुरूणाम्

Question 5.
……………… शोभते नरः।
(क) विद्यया
(ख) विद्यायाः
(ग) विद्यायै
(घ) विद्यायाम्

Answer

Answer: (क) विद्यया

Question 6.
अहम् ………… निमन्त्रणपत्रं दास्यामि।
(क) युष्मभ्यम्
(ख) त्वाम्
(ग) त्वया
(घ) त्वयि

Answer

Answer: (क) युष्मभ्यम्

अधोलिखितवाक्येषु उचितविभक्तियुक्तपदैः रिक्तस्थानपूर्तिः क्रियताम्। (नीचे लिखे वाक्यों में उचित विभक्तियुक्त शब्दों से खाली स्थानों को भरिए।)
Fill in the blanks with suitable inflexion of the words in the following sentences.

Question 1.
अद्य ………….. जन्मदिनम् अस्ति।
(क) माम्
(ख) मम
(ग) अहम्
(घ) मह्यम्

Answer

Answer: (ख) मम

Question 2.
अहम् …………….. आम्रवृक्षम् आरोपयामि।
(क) वाटिकायाम्
(ख) वाटिकाम्
(ग) वाटिका
(घ) वाटिकानाम्

Answer

Answer: (क) वाटिकायाम्

Question 3.
……………… विद्यया शोभते।
(क) नरः
(ख) नरस्य
(ग) नरम्
(घ) नरेषु

Answer

Answer: (क) नरः

Question 4.
अहम्। ………….. निमन्त्रणपत्रं दास्यामि।
(क) तुभ्यम्
(ख) त्वाम्
(ग) त्वया
(घ) तव

Answer

Answer: (क) तुभ्यम्

अधोलिखिते कोष्ठकेप्रदत्त निर्देशानुसारं समुचितविभक्तिपदेन रिक्तस्थानानि पूरयत। (कोष्ठक में दिए गए निर्देश के अनुसार उचित विभक्तियुक्त शब्द से रिक्त स्थान की पूर्ति कीजिए।)
Fill in the blanks with suitable inflexion of the words as directed in the brackets.

Question 1.
…………… सह त्वम् विद्यालयं गच्छसि? (किम्-तृतीया)

Answer

Answer: केन

Question 2.
वृक्षाणाम् सुरक्षा ……………… परमं कर्त्तव्यम्। (अस्मद्-षष्ठी)

Answer

Answer: अस्माकं

Question 3.
जननी जन्मभूमिश्च ……………. अपि गरीयसी। (स्वर्ग-पंचमी)

Answer

Answer: स्वर्गात्

Question 4.
…………. गंगा सर्वश्रेष्ठा। (नदी-सप्तमी)

Answer

Answer: नदीषु

Question 5.
चन्द्रमा ………………. प्रकाशं लभते। (भानु-पंचमी)

Answer

Answer: भानोः

अधोलिखितेभ्यः पदेभ्यः उचितविभक्तियुक्तं पदं चित्वा वाक्यपूर्तिः क्रियताम्। (नीचे लिखे पदों से उचित विभक्तियुक्त शब्द को चुनकर वाक्य को पूरा कीजिए।)
Complete the sentence after choosing the suitable inflexion of the words given below.

Question 1.
………….. (ग्राम) बहि: जलाशयः अस्ति।
(क) ग्रामात्
(ख) ग्रामस्य
(ग) ग्रामम्
(घ) ग्रामाय

Answer

Answer: (क) ग्रामात्

Question 2.
…………………. (कृष्ण) परितः गोपाः सन्ति।
(क) कृष्णस्य
(ख) कृष्णम्
(ग) कृष्णात्
(घ) कृष्णाय

Answer

Answer: (ख) कृष्णम्

Question 3.
……………… (श्रीगणेश) नमः।
(क) श्रीगणेशम्
(ख) श्रीगणेशेण
(ग) श्रीगणेशाय
(घ) श्री गणेशस्य

Answer

Answer: (ग) श्रीगणेशाय

Question 4.
………….. (बालक) दुग्धं रोचते।
(क) बालकम्
(ख) बालकाय
(ग) बालकेन
(घ) बालकस्य

Answer

Answer: (ख) बालकाय

Question 5.
दष्टे …………….. (मित्र) मा विश्वसेत्।
(क) मित्रे
(ख) मित्रम्
(ग) मित्रस्य
(घ) मित्रेण

Answer

Answer: (क) मित्रे

Question 6.
………………. क: गमिष्यति? (शोभायात्रा)
(क) शोभायात्राम्
(ख) शोभायात्राः
(ग) शोभायात्रायाम्
(घ) शोभायात्रया

Answer

Answer: (ग) शोभायात्रायाम्

Question 7.
रोगी …………….. सह औषधं खादति। (मधु)
(क) मधुनः
(ख) मधुम्
(ग) मधुना
(घ) मधुनोः

Answer

Answer: (ग) मधुना

अधोलिखितान् उचितविभक्तियुक्तं पदं चित्वा वाक्यपूर्तिः क्रियताम्। (नीचे लिखे उचित विभक्तियुक्त शब्द को चुनकर वाक्य को पूरा कीजिए।)
Complete the sentence after choosing the suitable inflexion of the words given below.

Question 1.
मृगाः ………….. सह चरन्ति।
(क) मृगैः
(ख) मृगात्
(ग) मृगस्य
(घ) मृगान्

Answer

Answer: (क) मृगैः

Question 2.
……………… गृहं कुत्र अस्ति?
(क) त्वाम्
(ख) तव
(ग) त्वम्
(घ) त्वयि

Answer

Answer: (ख) तव

Question 3.
…………….. अत्र आगच्छ।
(क) त्वाम्
(ख) त्वम्
(ग) तुभ्यम्
(घ) तव

Answer

Answer: (ख) त्वम्

Question 4.
……………. शोभां पश्य।
(क) शाखायाः
(ख) शाखाम्
(ग) शाखायाम्
(घ) शाखया

Answer

Answer: (क) शाखायाः

Question 5.
सर्वत्र ……………….. प्रकाशः अस्ति।
(क) भानोः
(ख) भानुस्य
(ग) भान्वोः
(घ) भानूनाम्

Answer

Answer: (क) भानोः

Question 6.
तत्र ………… पाठयतः।
(क) शिक्षकः
(ख) शिक्षको
(ग) शिक्षकाः
(घ) शिक्षकान्

Answer

Answer: (ख) शिक्षको

अधोलिखितान् स्थूलपदानां उचितां विभक्तिं चित्वा लिखत। (नीचे लिखे मोटे पदों की उचित विभक्ति को चुनकर लिखिए।)
Write the correct form of inflexion of the bold words from the options given below.

Question 1.
वानरः वृक्षात् पतति।
(क) तृतीया
(ख) पंचमी
(ग) षष्ठी
(घ) प्रथमा

Answer

Answer: (ख) पंचमी

Question 2.
हे लते ! इह आगच्छत्।
(क) सम्बोधन
(ख) प्रथमा
(ग) तृतीया
(घ) चतुर्थी

Answer

Answer: (क) सम्बोधन

Question 3.
त्वं केषाम् महापुरूषाणां नामनि जानासि?
(क) पंचमी
(ख) तृतीया
(ग) द्वितीया
(घ) षष्ठी

Answer

Answer: (घ) षष्ठी

Question 4.
शीलं नरस्य परं भूषणम्।
(क) तृतीया
(ख) षष्ठी
(ग) पंचमी
(घ) प्रथमा

Answer

Answer: (ख) षष्ठी

Question 5.
यः परेभ्यः सर्वमर्पयति तस्मै तरवे नमः।
(क) चतुर्थी
(ख) द्वितीया
(ग) प्रथमा
(घ) षष्ठी

Answer

Answer: (क) चतुर्थी

Question 6.
श्रीकृष्णेन सह सुदामा अपि आश्रमे पठति स्म।
(क) द्वितीया
(ख) प्रथमा
(ग) षष्ठी
(घ) तृतीया

Answer

Answer: (घ) तृतीया

Question 7.
छात्रः पुस्तकम् विना विद्यालयं न आगच्छतु।
(क) प्रथमा
(ख) तृतीया
(ग) द्वितीया
(घ) षष्ठी

Answer

Answer: (ग) द्वितीया

Question 1.
एते ……………… सन्ति।
(क) विद्वान्
(ख) विदुषः
(ग) विद्वांसः
(घ) विद्वानाः

Answer

Answer: (ग) विद्वांसः

Question 2.
……….. तान् प्रणमन्तु।
(क) भवान्
(ख) भवन्तम्
(ग) भवन्तः
(घ) भवनाः

Answer

Answer: (ग) भवन्तः

Question 3.
भो आचार्य! अत्र …………….. बालिकाः लिखन्ति।
(क) त्रयः
(ख) त्रीणि
(ग) तिस्रः
(घ) त्रयाः

Answer

Answer: (ग) तिस्रः

Question 4.
……………. किं नाम?
(क) भवतः
(ख) भवान्
(ग) भवति
(घ) भवते

Answer

Answer: (क) भवतः

Question 5.
……………. सर्वत्र आदरः भवति।
(क) विद्वांसः
(ख) विदुषाम्
(ग) विद्वद्भ्यः
(घ) विद्वद्भिः

Answer

Answer: (ख) विदुषाम्

Question 6.
विद्यालये मया …………… वृक्षाः आरोपिताः।
(क) चत्वारि
(ख) चत्वारः
(ग) चतस्रः
(घ) चत्वाराः

Answer

Answer: (ख) चत्वारः

Question 1.
सायं यज्ञः ततः …………… प्रवचनं भविष्यति। (विद्वस्)

Answer

Answer: विदुषाम्

Question 2.
रात्रौ प्रीतिभोजे ………….. शिक्षिकाः अपि आगमिष्यन्ति। (चतुर्)

Answer

Answer: चतस्रः

Question 3.
अहम् अद्य चिन्तयामि यत् ……………. प्रतिकूलानि न समाचरेत्। (आत्मन्)

Answer

Answer: आत्मनः

Question 4.
……………. कथं शोभते? (भवत्)

Answer

Answer: भवान्

Question 5.
………….. सर्वत्र आदरः भवति। (विद्वस्)

Answer

Answer: विदुषाम्

Question 6.
विद्यालये मया ………….. वृक्षाः आरोपिताः। (चतुर्)

Answer

Answer: चत्वारः

अधोलिखिते कोष्ठकेप्रदत्त निर्देशानुसारं समुचितविभक्तिपदेन रिक्तस्थानानि पूरयत। (नीचे लिखे कोष्ठक में गए निर्देश के अनुसार उचित विभक्तियुक्त शब्द से रिक्त स्थान की पूर्ति कीजिए।)
Fill in the blanks with suitable inflexion of the words as directed in the brackets.

Question 1.
………….. सभायां प्रवचनं कुर्वन्ति। (विद्वस्-प्रथमा)
(क) विद्वान्
(ख) विदुषः
(ग) विद्वांसः
(घ) विदुषे

Answer

Answer: (ग) विद्वांसः

Question 2.
………… किं नाम? (भवत्-षष्ठी)
(क) भवते
(ख) भवतः
(ग) भवन्तं
(घ) भवत्सु

Answer

Answer: (ख) भवतः

Question 3.
आम्रवृक्षे. ………….. वानरौ तिष्ठतः। (द्वि-प्रथमा)
(क) द्वे
(ख) द्वौ
(ग) द्वाभ्यान्
(घ) द्वयोः

Answer

Answer: (ख) द्वौ

Question 4.
राजा दशरथस्य …………… पुत्राः आसन्। (चतुर्-प्रथमा)
(क) चत्वारः
(ख) चतुरः
(ग) चतुराः
(घ) चत्वारि

Answer

Answer: (क) चत्वारः

Question 5.
प्रतिकूलानि परेषां न समाचरेत्। (आत्मन्-षष्ठी)
(क) आत्मा
(ख) आत्मनाम्
(ग) आत्मनः
(घ) आत्मनि

Answer

Answer: (ग) आत्मनः

Question 1.
हस्ते …………… अंगुल्यः भवन्ति। (पञ्चन्)
(क) पञ्चाः
(ख) पञ्चः
(ग) पञ्च
(घ) पञ्चभिः

Answer

Answer: (ग) पञ्च

Question 2.
………………. सर्वत्र पूज्यते। (विद्वस्)
(क) विद्वान्
(ख) विद्वांसः
(ग) विदुषाः
(घ) विदुषः

Answer

Answer: (क) विद्वान्

Question 1.
……………. पुत्रः वनं गच्छति।
(क) राज्ञः
(ख) राजस्य
(ग) राज्ञि
(घ) राज्ञे

Answer

Answer: (क) राज्ञः

Question 2.
वृक्षे ………….. चटका: कूजन्ति।
(क) चत्वारः
(ख) चतस्रः
(ग) चत्वाराः
(घ) चतुराः

Answer

Answer: (क) चत्वारः

We think the shed NCERT MCQ Questions for Class 9 Sanskrit Grammar शब्दरूपाणि with Answers Pdf free download will benefit you to the fullest. For any queries regarding CBSE Class 9 Sanskrit शब्दरूपाणि MCQs Multiple Choice Questions with Answers, share with us via the below comment box and we’ll reply back to you at the earliest possible.

शब्दरूपाणि MCQ Questions with Answers Class 9 Sanskrit Read More »

सङ्ख्या MCQ Questions with Answers Class 9 Sanskrit

MCQ Questions / Prasanna

Students who are searching for NCERT MCQ Questions for Class 9 Sanskrit Grammar सङ्ख्या with Answers Pdf free download can refer to this page thoroughly. Because here we have compiled a list of MCQ Questions for Class 9 Sanskrit with Answers. So, Plan your Exam Preparation accordingly with the सङ्ख्या Class 9 MCQs Questions with Answers PDF. Also, you can practice and test your subject knowledge by solving these सङ्ख्या objective questions.

MCQ Questions for Class 9 Sanskrit Grammar सङ्ख्या with Answers

प्रदत्तेषु उत्तरेषु यत् उत्तरम् शुद्धम् अस्ति तत् अधस्तात् मञ्जूषायाः पदेभ्यः चीयताम्। (दिए गए उत्तरों में से जो उत्तर शुद्ध है उसे नीचे के मंजूषा शब्दों से चुनिए।)
Choose the appropriate answer from the options given below.

Question 1.
(83) अस्य संस्कृते शुद्धम् रूपम् ……………. अस्ति।
(क) त्रिशीतिः
(ख) त्र्यशीतिः
(ग) त्रिणशीतिः
(घ) त्रयाशीतिः

Answer

Answer: (ख) त्र्यशीतिः

Question 2.
वयम् (7) ……….. स्मः।
(क) सप्त
(ख) सप्ताः
(ग) सप्तानि
(घ) सप्तः

Answer

Answer: (क) सप्त

Question 3.
…………….. (4) नायिकाः नृत्यन्ति।
(क) चत्वारि
(ख) चत्वारः
(ग) चतस्रः
(घ) चतुराः

Answer

Answer: (ग) चतस्रः

Question 4.
मम समीपे …………….. (19) रुप्यकाणि सन्ति।
(क) एकोनविंशतिः
(ख) एकोनविशंति
(ग) एकोनविंशम्
(घ) एकोनाविंशतिः

Answer

Answer: (क) एकोनविंशतिः

Question 5.
(54) अस्य संस्कृते शुद्धरूपम् ……………. अस्ति।
(क) चतुश्पञ्चाशत्
(ख) चतुष्पंचाशत्
(ग) चतुःपञ्चाशत्
(घ) चतुस्पञ्चाशत्

Answer

Answer: (ग) चतुःपञ्चाशत्

Question 6.
……………. (2) पुस्तके आनय।।
(क) द्वौ
(ख) द्वे
(ग) द्वि
(घ) द्वा

Answer

Answer: (ख) द्वे

Question 7.
………………. (3) ललनाः आनयन्ति।
(क) त्रीणि
(ख) त्रि
(ग) त्रयः
(घ) तिस्रः

Answer

Answer: (घ) तिस्रः

Question 8.
भासेन ………….. (14) नाटकानि रचितानि।
(क) चतुर्दशम्
(ख) चतुर्दश
(ग) चतुर्दशानि
(घ) चतुर्दशाः

Answer

Answer: (ख) चतुर्दश

Question 9.
(56) अस्य संस्कृते शुद्धम् रूपम् …….. भवति।
(क) षट्पञ्चाशत्
(ख) षटपञ्चाशत्।
(ग) षण्पंचाशत्
(घ) षड्पञ्चाशत्

Answer

Answer: (क) षट्पञ्चाशत्

Question 10.
(99) अस्य शुद्धम् रूपम् …………… अस्ति।
(क) नवणवतिः
(ख) नवानवतिः
(ग) नवौनवतिः
(घ) नवनवतिः

Answer

Answer: (घ) नवनवतिः

Question 11.
(66) अस्य संस्कृते शुद्धम् रूपम् …………….. वर्तते।
(क) षट्षष्टि
(ख) षटाषष्टी:
(ग) षट्षष्टिः
(घ) षड्षष्टिः

Answer

Answer: (ग) षट्षष्टिः

Question 12.
वृक्षात् …………. (4) पत्राणि पतन्ति।
(क) चत्वारः
(ख) चत्वारि
(ग) चतस्रः
(घ) चतुरः

Answer

Answer: (ख) चत्वारि

Question 13.
नव नव च ……………… (18) भवन्ति।
(क) अष्टादशम्
(ख) अष्टदशः
(ग) अष्टादश
(घ) अष्टादशाः

Answer

Answer: (ग) अष्टादश

Question 14.
मह्यमपि ………… (1) पेयम् दीयताम्।
(क) एका
(ख) एकम्
(ग) एकः
(घ) एकाम्

Answer

Answer: (ख) एकम्

Question 15.
त्वम् ………………. (1) लेखम लिख।
(क) एकः
(ख) एक
(ग) एकम्
(घ) एका

Answer

Answer: (ग) एकम्

Question 16.
राजपथे …………….. (4) वाहनानि सन्ति।
(क) चत्वारि
(ख) चत्वारः
(ग) चतस्रः
(घ) चतुरः

Answer

Answer: (क) चत्वारि

Question 17.
त्वं मह्यम् …………….. (3) पुस्तकानि आनय।
(क) त्रयः
(ख) त्रि
(ग) त्रयम्
(घ) त्रीणि

Answer

Answer: (घ) त्रीणि

Question 18.
(71) अस्य संस्कृते शुद्धम् रूपम् …………… भवति।
(क) एकासप्ततिः
(ख) एकसप्ततिः
(ग) एकासप्तति
(घ) एकसप्तयः।

Answer

Answer: (ख) एकसप्ततिः

Question 19.
कुमारस्य ………….. (6) मुखानि सन्ति।
(क) षड्म्
(ख) षट्
(ग) षडानि
(घ) षड्

Answer

Answer: (घ) षड्

Question 20.
……………… (17) अजाः चरन्ति।।
(क) सप्तदशाः
(ख) सप्तदश
(ग) सप्तदशः
(घ) सप्तदशम्

Answer

Answer: (ख) सप्तदश

Question 21.
……………. (94) पुस्तकानि सन्ति।
(क) चतुर्णवतिः
(ख) चतुर्नवति
(ग) चतुर्नवतिः
(घ) चर्तुनवति

Answer

Answer: (क) चतुर्णवतिः

Question 22.
अस्याम् कक्षायाम्। ……………… (60) छात्राः पठन्ति।
(क) षष्टिः
(ख) षष्टी
(ग) सष्टिः
(घ) षष्ठी

Answer

Answer: (क) षष्टिः

Question 23.
तत्र …………. (40) जनाः तिष्ठन्ति।
(क) चत्वारिंशत्
(ख) चत्वारिंसत्
(ग) चत्वारिषत्
(घ) चतवारींशत्

Answer

Answer: (क) चत्वारिंशत्

Question 24.
पुस्तकालये …………. (3) मित्राणि पठन्ति।
(क) त्रयः
(ख) त्रीणि
(ग) तित्र
(घ) त्रि

Answer

Answer: (ख) त्रीणि

Question 25.
वेदाः ……………. (4) सन्ति।
(क) चत्वारि
(ख) चत्वारः
(ग) चतुरः
(घ) चतस्त्रः

Answer

Answer: (ख) चत्वारः

Question 26.
……………… (2) महिले फलानि आनयतः।
(क) द्वे
(ख) द्वौ
(ग) द्वा
(घ) द्वयोः

Answer

Answer: (क) द्वे

Question 27.
अश्वस्य’ ………… (4) पादाः सन्ति।
(क) चत्वारा:
(ख) चतस्रः
(ग) चत्वारः
(घ) चत्वारि

Answer

Answer: (ग) चत्वारः

Question 28.
सप्ताहे …………….. (7) दिवसाः भवन्ति।
(क) सप्तः
(ख) सप्त
(ग) सप्तम्
(घ) सप्ताः

Answer

Answer: (ख) सप्त

Question 29.
क्रीडाक्षेत्रे ………… (3) मित्राणि क्रीडन्ति।
(क) त्रयः
(ख) तिस्रः
(ग) त्रि
(घ) त्रीणि

Answer

Answer: (घ) त्रीणि

Question 30.
नरस्य हस्तौ …………. (2) भवतः।
(क) द्वे
(ख) द्वौ
(ग) द्वि
(घ) द्वयोः

Answer

Answer: (ख) द्वौ

Question 31.
पुरुषार्थाः ………………. (4) सन्ति।
(क) चतस्रः
(ख) चत्वाराः
(ग) चत्वारः
(घ) चत्वारि

Answer

Answer: (ग) चत्वारः

Question 32.
वित्तस्य ……………….. (3) गतयः भवन्ति।
(क) त्रयः
(ख) तिस्त्रः
(ग) त्रीणि
(घ) त्रि

Answer

Answer: (ख) तिस्त्रः

Question 33.
ब्रह्मणः आयुः ……………….. (100) वर्षाणि।
(क) शत
(ख) शतानि
(ग) शतम्
(घ) शताः

Answer

Answer: (ग) शतम्

Question 34.
हस्ते ………………. (5) अङ्कल्यः भवन्ति।
(क) पञ्चं
(ख) पञ्चाः
(ग) पञ्चमं
(घ) पञ्च

Answer

Answer: (घ) पञ्च

Question 35.
तस्मिन् उद्याने ………. (3) बालिकाः क्रीडन्ति।
(क) तिस्रः
(ख) त्रीणि
(ग) त्रयः
(घ) त्रि

Answer

Answer: (क) तिस्रः

Question 36.
अत्र ……………. (2) वृक्षौ स्तः।।
(क) द्वे
(ख) द्वौ
(ग) द्वि
(घ) द्वा

Answer

Answer: (ख) द्वौ

Question 37.
……………. (4) बालकाः पठन्ति।
(क) चत्वारः
(ख) चतस्रः
(ग) चतुर्
(घ) चत्वारि

Answer

Answer: (क) चत्वारः

Question 38.
अस्मिन् वृक्षे ……………. (4) आम्राणि सन्ति।
(क) चत्वारि
(ख) चत्वारः
(ग) चतस्रः
(घ) चतुराणि

Answer

Answer: (क) चत्वारि

Question 39.
मम स्यूते सामान्यज्ञानस्य अपि ……………….. (1) पुस्तकम् अस्ति।
(क) एकः
(ख) एक
(ग) एका
(घ) एकम्

Answer

Answer: (घ) एकम्

Question 40.
तत्र ………………. (3) बालिकाः क्रीडन्ति।
(क) तिस्रः
(ख) त्रीणि
(ग) त्रयः
(घ) त्रयाः

Answer

Answer: (क) तिस्रः

Question 41.
अत्र ………………. (2) फले स्तः।
(क) द्वौ
(ख) द्वे
(ग) द्वि
(घ) द्वयोः

Answer

Answer: (ख) द्वे

Question 42.
मुखे ………………. (2) नयने स्तः।
(क) द्वौ
(ख) द्वे
(ग) द्वि
(घ) द्वा

Answer

Answer: (ख) द्वे

Question 43.
तत्र उद्याने …………… (3) बालाः भ्रमन्ति।
(क) तिस्रः
(ख) त्रयः
(ग) त्रीणि
(घ) त्रि

Answer

Answer: (ख) त्रयः

Question 44.
उद्याने ……………. (1) आम्रवृक्षः अस्ति।
(क) एकं
(ख) एका
(ग) एकां
(घ) एकः

Answer

Answer: (घ) एकः

We think the shed NCERT MCQ Questions for Class 9 Sanskrit Grammar सङ्ख्या with Answers Pdf free download will benefit you to the fullest. For any queries regarding CBSE Class 9 Sanskrit सङ्ख्या MCQs Multiple Choice Questions with Answers, share with us via the below comment box and we’ll reply back to you at the earliest possible.

सङ्ख्या MCQ Questions with Answers Class 9 Sanskrit Read More »

कारक उपपद विभक्ति प्रयोगा: MCQ Questions with Answers Class 9 Sanskrit

MCQ Questions / Prasanna

Students who are searching for NCERT MCQ Questions for Class 9 Sanskrit Grammar कारक उपपद विभक्ति प्रयोगा: with Answers Pdf free download can refer to this page thoroughly. Because here we have compiled a list of MCQ Questions for Class 9 Sanskrit with Answers. So, Plan your Exam Preparation accordingly with the कारक उपपद विभक्ति प्रयोगा: Class 9 MCQs Questions with Answers PDF. Also, you can practice and test your subject knowledge by solving these कारक उपपद विभक्ति प्रयोगा: objective questions.

MCQ Questions for Class 9 Sanskrit Grammar कारक उपपद विभक्ति प्रयोगा: with Answers

अधोलिखितेभ्यः शुद्धं पदं चित्वा रिक्तस्थानानि पूरयत। (नीचे लिखे गए शब्दों में से उचित शब्द चुनकर रिक्त स्थानों की पूर्ति कीजिए।)
Fill in the blanks with the suitable word choosing from the given words.

Question 1.
पश्य! पश्य! …………… परितः पुष्पाणि न सन्ति।
(क) विद्यालयः
(ख) विद्यालयम्
(ग) विद्यालयस्य
(घ) विद्यालयेन

Answer

Answer: (ख) विद्यालयम्

Question 2.
सज्जनाः ………….. सह चलन्ति।
(क) सज्जनैः
(ख) सज्जनान्
(ग) सज्जनानाम्
(घ) सज्जनात्

Answer

Answer: (क) सज्जनैः

Question 3.
सः पाठनकाले …………….
(क) कक्षायाः
(ख) कक्षायाम्
(ग) कक्षाम्
(घ) कक्षायै

Answer

Answer: (क) कक्षायाः

Question 4.
कक्षायाम् …………….. परितः छात्राः अतिष्ठन्।
(क) गुरुणा
(ख) गुरुम्
(ग) गुरोः
(घ) गुरौ

Answer

Answer: (ख) गुरुम्

Question 5.
सः पुरुषः ……………. बिभेति।
(क) शत्रोः
(ख) शत्रुम्
(ग) शत्रवे
(घ) शत्रुणा

Answer

Answer: (क) शत्रोः

Question 6.
…………………. पृष्ठतः कः?
(क) ग्रामम्
(ख) ग्रामस्य
(ग) ग्रामाय
(घ) ग्रामात्

Answer

Answer: (ख) ग्रामस्य

Question 7.
सः …………….. निपुणः।
(क) पठने
(ख) पठनाय
(ग) पठनेन
(घ) पठनस्य

Answer

Answer: (क) पठने

Question 8.
सम्प्रति ………………….. परितः के?
(क) मम
(ख) माम्
(ग) अहम्
(घ) मह्यम्

Answer

Answer: (ख) माम्

Question 9.
………………. बहिः उद्यानम् वर्तते।
(क) नगरस्य
(ख) नगरात्
(ग) नगरं
(घ) नगराय

Answer

Answer: (ख) नगरात्

Question 10.
अधुना ………………… नृत्यम् रोचते।
(क) बालिकाम्
(ख) बालिकायै
(ग) बालिकायाम्
(घ) बालिके

Answer

Answer: (ख) बालिकायै

Question 11.
सः ………………. सह गच्छति।
(क) बालिकायाः
(ख) बालिकया
(ग) बालिकाय
(घ) बालिकायै

Answer

Answer: (ख) बालिकया

Question 12.
सम्प्रति …………… विना न सफलता।
(क) परिश्रमात्
(ख) परिश्रमस्य
(ग) परिश्रमे।
(घ) परिश्रमैः

Answer

Answer: (क) परिश्रमात्

Question 13.
छात्राः कथयन्ति ……………….. नमः।
(क) अध्यापकम्
(ख) अध्यापकाय
(ग) अध्यापकेन
(घ) अध्यापकस्य

Answer

Answer: (ख) अध्यापकाय

Question 14.
अध्यापकः ………………. पुस्तकम् ददाति।
(क) छात्राय
(ख) छात्रम्
(ग) छात्रेण
(घ) छात्रात्

Answer

Answer: (क) छात्राय

Question 15.
माता ………………. क्रुप्यति।
(क) पुत्राय
(ख) पुत्रम्
(ग) पुत्रेण
(घ) पुत्रस्य

Answer

Answer: (क) पुत्राय

Question 16.
बालकः ……………… बिभेति।
(क) सिंहात्
(ख) सिंहस्य
(ग) सिंहम्
(घ) सिंहेन

Answer

Answer: (क) सिंहात्

Question 17.
छात्राः …………… सह भ्रमणाय गच्छन्ति।
(क) गुरोः
(ख) गुरुणा
(ग) गुरुम्
(घ) गुरवे

Answer

Answer: (ख) गुरुणा

Question 18.
तस्यै ……………… पठनम् रोचते।
(क) छात्रायै
(ख) छात्रस्य
(ग) छात्रायाः
(घ) छात्रायाम्

Answer

Answer: (क) छात्रायै

Question 19.
सीता …………… सह वनम् अगच्छत्।
(क) रामस्य
(ख) रामेण
(ग) रामाय
(घ) रामम्

Answer

Answer: (ख) रामेण

Question 20.
सम्भवतः अद्य …………… मोदकम् न रोचते।
(क) मम
(ख) मह्यम्
(ग) मत्
(घ) माम्

Answer

Answer: (ख) मह्यम्

Question 21.
सः …………….. निपुणः वर्तते।
(क) कार्यस्य
(ख) कार्ये
(ग) कार्यात्
(घ) कार्येण

Answer

Answer: (ख) कार्ये

Question 22.
अहं कथयामि-वरुण ……………. नमः।
(क) देवाय
(ख) देवम्
(ग) देवात्
(घ) देवेन

Answer

Answer: (क) देवाय

Question 23.
राजा ………………. गाम् यच्छति।
(क) ब्राह्मणाय
(ख) ब्राह्मणम्
(ग) ब्राह्मणः
(घ) ब्राह्मणात्

Answer

Answer: (क) ब्राह्मणाय

Question 24.
भिक्षुकः …………… बहिः देवालयः अस्ति।
(क) देवालयात्
(ख) देवालयम्
(ग) देवालयाय
(घ) देवालये

Answer

Answer: (क) देवालयात्

अधः संवादे कोष्ठकगतशब्देषु उचितविभक्तिं प्रयुज्य वाक्यानि पूरयत। (नीचे लिखे संवाद में कोष्ठक के शब्दों में उचित विभक्ति का प्रयोग करके वाक्यों को पूरा कीजिए।)
Complete the sentences by using the suitable inflexion of the words from the brackets in the following dialogue.

दीपकः – आम्! ……………….. (युष्मद्) सह अन्ये के गच्छन्ति?
प्रभा – मम कक्षायाः प्रायः सर्वे छात्राः। पश्य, आगछन्ति ते।
दीपकः – आचार्यः अपि आगतः।
सर्वे छात्राः – ………………. (आचार्य) नमः।
आचार्यः – नमस्ते नमस्ते! प्रसन्नाः भवत। बसयानम् ……………….. (ग्राम) बहिः …………… (चिकित्सालय) पुरतः स्थितम् अस्ति। सर्वे तत्र चलन्तु। बसयानम् इतः प्रातः 10.00 वादने प्रस्थास्यति।
दीपकः – प्रभे! अहम् अपि त्वया सह गच्छामि। आगच्छ चलावः।
रमेशः – त्वम् कस्मिन् विद्यालये पठसि?
सुरेशः – अहम् सर्वोदय विद्यालये पठामि।
रमेशः – कीदृशः तव विद्यालयः?
सुरेशः – मम ………………… (विद्यालय) परितः वृक्षाः सन्ति।
रमेशः – त्वम् विद्यालयं केन सह गच्छसि?
सुरेशः – अहम् विद्यालयं महेशेन सह गच्छामि।
रमेशः – परन्तु महेशः तु खञ्जः अस्ति।
सुरेशः – आम्। सः ………………. (दण्ड) चलति।
रमेशः – हे महेश! तव माता प्रातः काले किं करोति त्वम् च किं करोषि?
सुरेशः – मम माता प्रातःकाले ओ३म् । ……………… (गणेश) नमः इति मन्त्रेण पूजां करोति। अहम् स्वाध्यायं करोमि।
माला – रमेश! किं त्वमपि ………………… प्रति (कश्मीर) गमिष्यसि?
रमेशः – आम्। ………………… (युष्मद्)।
सह अन्ये के गमिष्यन्ति?
माला – मम कक्षायाः प्रायः सर्वे छात्राः सर्वाः छात्राश्च तत्र गमिष्यन्ति। पश्य, ते आगच्छन्ति।
रमेशः – आचार्यः अपि आगच्छति।
छात्राः – …………… (आचार्य) नमः।
आचार्यः – नमस्ते, नमस्ते! प्रसन्नाः भवत। बसयानं तु ……………….. (ग्राम) बहिः ……………….. (विद्यालय) पुरतः स्थितम् अस्ति। सर्वे तत्र चलन्तु। बसयानम् इतः प्रात: 10.00 वादने प्रस्थास्यति।

Answer

Answer:
त्वया, आचार्याय, ग्रामात्, चिकित्सालयस्य, विद्यालयं, दण्डेन, गणेशाय, कश्मीरं, त्वया, आचार्याय, ग्रामात्, विद्यालयस्य

कोष्ठकगतपदेषु उचितविभक्तिं प्रयुज्य वाक्यानि पूरयत। (कोष्ठक में आए हुए शब्दों में उचित विभक्ति को प्रयोग करके वाक्यों की पूर्ति कीजिए।)
Complete the sentences with the suitable inflexion of the words from the brackets.

1. (i) ………………… (उद्यान ) बहिः एकः जलाशयः अस्ति। (ii) तत्र विकसितानि कमलानि ……………….. (जन) रोचन्ते। (iii) ……………. (जलाशय) पुरतः एकः देवालयः अपि अस्ति। जनाः प्रतिदिनं तत्र गच्छन्ति। (iv) भो मित्र! पश्य, कीदृशः एषः सुन्दरः तडागः? ……………. (तडाग) परितः जम्बु-आमवृक्षाः सन्ति। (v) तडागे विकसितानि कमलानि ………… (अस्मद्) अतीव रोचन्ते। तडागे तरन्त्यः मीनाः बहु शोभन्ते।

Answer

Answer:
(i) उद्यानात्
(ii) जनेभ्यः
(iii) जलाशयस्य
(iv) तडागं
(v) अस्मभ्यम्

2. (i) इदम् एकम् उद्यानम् अस्ति। ……………. (उद्यान) परितः वृक्षाः सन्ति। (i) वृक्षः ……………. (लता) सह शोभते। (iii) ……….. (अस्मद्) पुष्पाणि रोचन्ते। (iv) वृक्षाः अपि ………… (पुष्प) ऋते न शोभन्ते। (v) …………. (उद्यान) बहिः देवालयः अपि अस्ति।

Answer

Answer:
(i) उद्यानम्
(ii) लताभिः
(iii) अस्मभ्यं
(iv) पुष्पेभ्यः
(v) उद्यानात्

मञ्जूषायाः उचितानि पदानि चित्वा अधोलिखितेषु अनुच्छेदेषु रिक्तस्थानानि पूरयन्तु। (मञ्जूषा से उचित पदों को चुनकर नीचे लिखे अनुच्छेदों में खाली स्थानों को भरिए।)
Fill in the blanks with the suitable words choosing from the given in box.

1. संसारे जनाः स्व-स्व (i) ……………. कुशलाः भवेयुः यतः आधुनिके काले (ii) ……………. विना कार्य न सरति। संसारं (iii) ………….. सुअवसराः प्रसृताः सन्ति। अतः जनाः (iv) ……………. न बिभेत्य स्वमार्गेषु निरन्तरं चलेयुः। (v) …………… पृष्ठतः एव सफलता आगच्छति। मञ्जूषा-परिश्रमात्, कार्येषु, परितः, श्रमस्य, श्रमात्।।

Answer

Answer:
(i) कार्येषु
(ii) परिश्रमात्
(iii) परितः
(iv) श्रमात्
(v) श्रमस्य

2. मम (i) ………….. उभयतः हरिताः वृक्षाः सन्ति, (ii) ………… बहिः एकं जलयन्त्रं वर्तते। सर्वे छात्राः शिक्षकेभ्यः कथयन्ति (iii) ………… नमः, ते सर्वे मित्रैः (iv) ………….. मिलित्वा वार्तालापं कुर्वन्ति। (v) …………… एकः अतीव निपुणः छात्रः अस्ति।
मञ्जूषा – सह, विद्यालयम्, तेषु, शिक्षकेभ्यः, तस्मात्।

Answer

Answer:
(i) विद्यालयम्
(ii) तस्मात्
(iii) शिक्षकेभ्यः
(iv) सह
(v) तेषु

अधोलिखितेष पदेष उचितं पदं चित्वा रिक्तस्थानानि परयत। (नीचे लिखे पदों में से उचित पद चुनकर रिक्त स्थानों की पूर्ति कीजिए।)
Fill in the blanks with the suitable word choosing from the given words.

Question 1.
इयम् शान्तिसभा, अलम् ……………….
(क) कोलाहलेन
(ख) कोलाहलात्
(ग) कोलाहलाय
(घ) कोलाहलात्

Answer

Answer: (क) कोलाहलेन

Question 2.
……………. नमः।
(क) शिवम्
(ख) शिवाय
(ग) शिवात्
(घ) शिवेन

Answer

Answer: (ख) शिवाय

Question 3.
…………….. परितः अग्नि: ज्वलति।
(क) भवनम्
(ख) भवनस्य
(ग) भवनेन
(घ) भवनात्

Answer

Answer: (क) भवनम्

Question 4.
…………….. बहिः वाटिका अस्ति।
(क) गृहात्
(ख) गृहस्य
(ग) गृहम्
(घ) गृहेण

Answer

Answer: (क) गृहात्

Question 5.
…………….. बहिः रक्षक: तिष्ठति।
(क) गृहस्य
(ख) गृहात्
(ग) गृहम्
(घ) गृहेणे

Answer

Answer: (ख) गृहात्

Question 6.
धनिकः ……………. धनं यच्छति।
(क) याचकम्
(ख) याचकाय
(ग) याचकात्
(घ) याचकस्य

Answer

Answer: (ख) याचकाय

Question 7.
सः …………… बिभेति।
(क) सर्पस्य
(ख) सर्पात्
(ग) सर्पम्
(घ) सर्पण

Answer

Answer: (ख) सर्पात्

Question 8.
……………….. परितः आम्रवृक्षाः सन्ति।
(क) तडागम्
(ख) तडागेन
(ग) तडागे
(घ) तडागाय

Answer

Answer: (क) तडागम्

Question 9.
……………… नमः।
(क) शिवम्
(ख) शिवाय
(ग) शिवात्
(घ) शिवस्य

Answer

Answer: (ख) शिवाय

अधोलिखितेभ्यः शुद्धं पदं चित्वा रिक्तस्थानानि पूरयत। (नीचे दिए गए शब्दों में से उचित शब्द चुनकर रिक्त स्थानों की पूर्ति कीजिए।)
Fill in the blanks with the suitable word choosing from the given words.

Question 1.
अलम् ……………………..
(क) कोलाहलं
(ख) कोलाहलेन
(ग) कोलाहलात्
(घ) कोलाहलस्य

Answer

Answer: (ख) कोलाहलेन

Question 2.
धिक् ………………।
(क) असत्यवादिने
(ख) असत्यवादिनम्
(ग) असत्यवादिन्
(घ) असत्यवादी

Answer

Answer: (ख) असत्यवादिनम्

Question 3.
तस्मै …………….. मिष्ठान्नं रोचते।
(क) बालकं
(ख) बालकाय
(ग) बालकस्य
(घ) बालके

Answer

Answer: (ख) बालकाय

Question 4.
सः बालक: ………………. समया उपतिष्ठति।
(क) पुस्तकस्य
(ख) पुस्तकम्
(ग) पुस्तकेन
(घ) पुस्तकात्

Answer

Answer: (ख) पुस्तकम्

Question 5.
माता ……………. स्निह्यति।
(क) पुत्रे
(ख) पुत्रम्
(ग) पुत्रेण
(घ) पुत्रात्

Answer

Answer: (क) पुत्रे

Question 6.
अध्यापकः ……………… विश्वसिति।
(क) छात्रम्
(ख) छात्रे
(ग) छात्रेण
(घ) छात्रात्

Answer

Answer: (ख) छात्रे

Question 7.
संसारे ……………… विना न ज्ञानम्।
(क) गुरुणा.
(ख) गुरौ
(ग) गुरोः
(घ) गुरवे

Answer

Answer: (ग) गुरोः

Question 8.
मृगः …………. प्रति धावति।
(क) ग्रामम्
(ख) ग्रामात्
(ग) ग्रामाय
(घ) ग्रामस्य

Answer

Answer: (क) ग्रामम्

Question 9.
सा …………… कुशला अस्ति।
(क) नृत्यम्
(ख) नृत्ये
(ग) नृत्येण
(घ) नृत्यस्य

Answer

Answer: (ख) नृत्ये

Question 10.
धिक् …………….. यः सीताम् अहरत्।
(क) रावणम्
(ख) रावणेन
(ग) रावणाय
(घ) रावणः

Answer

Answer: (क) रावणम्

Question 11.
अध्यापकः ……………. कुप्यति।
(क) छात्राय
(ख) छात्रम्
(ग) छात्रेण
(घ) छात्रस्य

Answer

Answer: (क) छात्राय

Question 12.
अलम् अति ……………..
(क) वदनात्
(ख) वदनेन
(ग) वदनाय
(घ) वदनम्

Answer

Answer: (ख) वदनेन

Question 13.
अध्यापकः …………… प्रति अकथयत्।
(क) देवम्
(ख) देवेन
(ग) देवाय
(घ) देवात्

Answer

Answer: (क) देवम्

Question 14.
अलम् वृथा ……………….
(क) रोदनेन
(ख) रोदनात्
(ग) रोदनाय
(घ) रोदनात्

Answer

Answer: (क) रोदनेन

Question 15.
तं …………… समया सुन्दरम् उद्यानं वर्तते।
(क) विद्यालयात्
(ख) विद्यालयम्
(ग) विद्यालयस्य
(घ) विद्यालये

Answer

Answer: (ख) विद्यालयम्

Question 16.
बालः ……………… निकषा गच्छति।
(क) मातुः
(ख) मातरम्
(ग) माता
(घ) मात्रा

Answer

Answer: (ख) मातरम्

Question 17.
कुत्र …………….. विना जीवनम्?
(क) वायुना
(ख) वायोर
(ग) वायवे
(घ) वायौ

Answer

Answer: (क) वायुना

Question 18.
…………….. विना न जीवनम्।
(क) विद्यायाः
(ख) विद्यायै
(ग) विद्याम्
(घ) विद्यया

Answer

Answer: (ग) विद्याम्

Question 19.
त्वं …………… निकषा गच्छसि?
(क) कस्य
(ख) कम्
(ग) किम्
(घ) केन

Answer

Answer: (ख) कम्

Question 20.
…………….. विना जीवानां जीवनम् वृथा अस्ति।
(क) जलस्य
(ख) जलम्
(ग) जलेन
(घ) जलाय

Answer

Answer: (ख) जलम्

Question 21.
धिक् तान् ……………… ।
(क) राक्षसाः
(ख) राक्षसान्
(ग) राक्षसेभ्यः
(घ) राक्षसैः

Answer

Answer: (ख) राक्षसान्

Question 22.
अध्यापकः ……………… स्निह्यति।
(क) छात्राय
(ख) छात्रे
(ग) छात्रेण
(घ) छात्रम्

Answer

Answer: (ख) छात्रे

Question 23.
धिक् एतान् ……………….. ।
(क) जाल्मेभ्यः
(ख) जाल्मान्
(ग) जाल्मैः
(घ) जाल्मानाम्

Answer

Answer: (ख) जाल्मान्

Question 24.
अलम् अनेन …………………
(क) कथनम्
(ख) कथनेन
(ग) कथनाय
(घ) कथने

Answer

Answer: (ख) कथनेन

Question 25.
त्वम् अधुना …………….. विना कथं पठिष्यसि?
(क) पुस्तकस्य
(ख) पुस्तकम्
(ग) पुस्तके
(घ) पुस्तकाय

Answer

Answer: (ख) पुस्तकम्

(i) प्रभा – दीपक! किम् त्वमपि …………… (हरिद्वार) प्रति चलसि?
(ii) रमेशः – अतिशोभनम् ………….. (स्वाध्याय) मा प्रमदितव्यम्।
(सहसा अध्यापकः आगच्छति वदति च अलम् …………… (वार्तालाप)
(iii) माला – रमेश! किं त्वमपि ……………. (कश्मीर) प्रति चलसि?

Answer

Answer:
(i) हरिद्वारं
(ii) स्वाध्यायात्, वार्तालापेन
(iii) कश्मीर।

We think the shed NCERT MCQ Questions for Class 9 Sanskrit Grammar कारक उपपद विभक्ति प्रयोगा: with Answers Pdf free download will benefit you to the fullest. For any queries regarding CBSE Class 9 Sanskrit कारक उपपद विभक्ति प्रयोगा: MCQs Multiple Choice Questions with Answers, share with us via the below comment box and we’ll reply back to you at the earliest possible.

कारक उपपद विभक्ति प्रयोगा: MCQ Questions with Answers Class 9 Sanskrit Read More »